1
00:00:14,000 --> 00:00:15,300
Riyazi ifadələr.

2
00:00:15,400 --> 00:00:17,800
Hər bir proqramlaşdırma dilində olduğu kimi,

3
00:00:18,200 --> 00:00:20,000
Phytonda da, riyazi ifadələr

4
00:00:20,100 --> 00:00:22,000
ən önəmli mövzulardan biridir.

5
00:00:22,300 --> 00:00:24,900
Çünki, bu riyazi ifadələrin hesabına,

6
00:00:25,000 --> 00:00:28,600
siz hər hansı bir hesablamalar apara bilərsiniz 
proqramınızda.

7
00:00:29,100 --> 00:00:31,600
Gəlin, ilk öncə, sadələrindən başlayaq.

8
00:00:31,700 --> 00:00:32,500
Məsələn,

9
00:00:32,600 --> 00:00:34,500
2+2

10
00:00:34,600 --> 00:00:36,000
"ENTER"i basdıqda,

11
00:00:36,100 --> 00:00:37,700
bizdə cavab olaraq, 4 çıxır.

12
00:00:37,800 --> 00:00:38,500
Vəyaxud,

13
00:00:38,600 --> 00:00:40,000
3-5,

14
00:00:40,700 --> 00:00:42,000
cavab, "-2".

15
00:00:42,300 --> 00:00:44,000
Biz, riyaziyyatda olduğu kimi,

16
00:00:44,100 --> 00:00:44,700
yaza bilərik,

17
00:00:44,900 --> 00:00:49,500
8+3 vurulsun 5,

18
00:00:51,000 --> 00:00:52,200
cavab 23.

19
00:00:52,400 --> 00:00:53,800
Amma, biz istəsək ki,

20
00:00:54,600 --> 00:00:57,600
birinci toplama işarəsi olunsun,

21
00:00:57,700 --> 00:00:59,200
sonra isə, vurma,

22
00:00:59,400 --> 00:01:00,300
onda, biz yazırıq,

23
00:01:01,100 --> 00:01:02,500
mötərizələri açırıq,

24
00:01:02,700 --> 00:01:04,600
(8+3)

25
00:01:05,200 --> 00:01:07,500
və vurulsun 5.

26
00:01:07,600 --> 00:01:09,200
cavab: 55.

27
00:01:09,300 --> 00:01:10,500
Eyni qaydada,

28
00:01:10,600 --> 00:01:11,800
vurma əməliyyatı,

29
00:01:11,900 --> 00:01:14,700
25 vurulsun 5,

30
00:01:14,800 --> 00:01:16,600
cavab eliyir, 125.

31
00:01:17,100 --> 00:01:18,200
Amma, biz,

32
00:01:18,300 --> 00:01:20,200
bölmə əməliyyatına nəzər salsaq,

33
00:01:20,500 --> 00:01:21,600
görərik ki,

34
00:01:21,700 --> 00:01:23,000
100 böl 4 edəndə,

35
00:01:23,100 --> 00:01:25,400
cavab 25.0 alınır.

36
00:01:25,500 --> 00:01:26,400
çünki, niyə?

37
00:01:26,500 --> 00:01:28,800
Riyaziyyatda biz, bölmə əməli edərkən,

38
00:01:28,900 --> 00:01:30,000
bir çox hallarda,

39
00:01:30,100 --> 00:01:31,300
bizdə qalıq qalır.

40
00:01:31,400 --> 00:01:32,100
Bu səbəbdən,

41
00:01:32,200 --> 00:01:33,800
Phytonda bunu bilərək,

42
00:01:33,900 --> 00:01:36,300
bizə, əvvəlcədən qalıqlı qaytarır.

43
00:01:36,400 --> 00:01:38,300
Hətta, qalıq sıfır olsa belə,

44
00:01:38,400 --> 00:01:39,700
bizə, yenə də,

45
00:01:39,800 --> 00:01:41,700
qalıq kimi, sıfır göstərilir.

46
00:01:41,800 --> 00:01:42,700
Bəs, əgər,

47
00:01:42,800 --> 00:01:45,300
biz istəməsək ki, bizə qalığı göstərsin,

48
00:01:45,400 --> 00:01:47,500
sadəcə 25, nə etməliyik?

49
00:01:47,600 --> 00:01:48,400
O zaman,

50
00:01:48,500 --> 00:01:49,300
biz yazırıq:

51
00:01:49,400 --> 00:01:52,400
100 böl,böl 4.

52
00:01:53,400 --> 00:01:54,700
və cavab olaraq,

53
00:01:54,800 --> 00:01:55,800
25 alırıq.

54
00:01:55,900 --> 00:01:57,000
Gəlin, yeni bir

55
00:01:57,100 --> 00:01:58,100
riyazi hesablama edək.

56
00:01:58,200 --> 00:01:58,800
Məsələn,

57
00:01:58,900 --> 00:02:00,300
13 böl 4,

58
00:02:01,400 --> 00:02:02,400
biz yoxlasaq,

59
00:02:02,500 --> 00:02:04,400
cavab 3,25 alınır.

60
00:02:05,400 --> 00:02:06,600
Sizdə sual yarana bilər:

61
00:02:06,700 --> 00:02:07,400
Bəs biz,

62
00:02:07,500 --> 00:02:10,700
13 böl, böl 4 etsək nə alınar?

63
00:02:10,800 --> 00:02:14,100
Təklif edirəm, videonu "pause" edib, bir 
az düşünəsiniz.

64
00:02:16,300 --> 00:02:17,200
Gəlin, indi bunu yoxlayaq.

65
00:02:18,200 --> 00:02:18,900
Biz yoxlasaq,

66
00:02:19,000 --> 00:02:20,900
görərik ki, cavab 3 alındı.

67
00:02:21,000 --> 00:02:22,100
Çünki Phyton,

68
00:02:22,200 --> 00:02:24,300
bu ifadənin cavabını alır

69
00:02:24,400 --> 00:02:26,200
və onu yuvarlaqlaşdıraraq,

70
00:02:26,300 --> 00:02:27,100
3-ə endirir.

71
00:02:27,200 --> 00:02:28,100
Eyni qaydada

72
00:02:28,200 --> 00:02:30,100
biz yoxlasaq 10 böl 4,

73
00:02:31,100 --> 00:02:32,100
2.5

74
00:02:32,400 --> 00:02:33,100
Amma,

75
00:02:33,200 --> 00:02:35,200
10 böl, böl 4,

76
00:02:35,300 --> 00:02:37,200
cavab edir: 2.

77
00:02:37,300 --> 00:02:38,300
Proqramlaşdırmada,

78
00:02:38,400 --> 00:02:40,000
bölmə ifadəsinə yaxın olan,

79
00:02:40,100 --> 00:02:41,400
daha bir əməliyyat var.

80
00:02:41,500 --> 00:02:43,300
Onun adı - "MODULO"dur.

81
00:02:44,000 --> 00:02:44,700
Siz bunu,

82
00:02:44,800 --> 00:02:46,700
riyaziyyatda görmüş olarsınız:

83
00:02:46,900 --> 00:02:48,200
% - faiz işarəsi.

84
00:02:48,600 --> 00:02:52,000
Amma, proqramlaşdırmada bu, "faiz" deyil, 
"modulo"dur.

85
00:02:52,100 --> 00:02:52,800
"Modulo" nədir?

86
00:02:52,900 --> 00:02:53,600
Məsələn,

87
00:02:53,700 --> 00:02:54,500
gəlin, yoxlayaq.

88
00:02:55,800 --> 00:02:59,300
10 % (modulo) 4

89
00:02:59,400 --> 00:03:01,300
bassaq, cavab 2 alınır.

90
00:03:02,200 --> 00:03:03,200
Vəyaxud,

91
00:03:03,300 --> 00:03:06,300
13 % 6.

92
00:03:07,000 --> 00:03:08,100
Cavaba baxsaq,

93
00:03:08,200 --> 00:03:09,300
cavab 1 alınır.

94
00:03:09,400 --> 00:03:09,900
Sizcə niyə?

95
00:03:10,000 --> 00:03:11,000
Təklif edirəm,

96
00:03:11,100 --> 00:03:12,500
videonu yenə, pauzaya qoyub,

97
00:03:12,600 --> 00:03:14,100
bir az özünüz fikirləşəsiniz.

98
00:03:15,400 --> 00:03:17,000
10 % 4

99
00:03:17,200 --> 00:03:18,700
% - modulo işarəsi

100
00:03:18,800 --> 00:03:21,100
proqramlaşdırmada qalığı göstərir.

101
00:03:21,400 --> 00:03:22,000
Məsələn,

102
00:03:22,100 --> 00:03:22,900
10 bölək 4

103
00:03:23,300 --> 00:03:24,700
cavab edir 2

104
00:03:24,800 --> 00:03:25,900
və qalıq 2.

105
00:03:26,000 --> 00:03:28,100
Onun üçün, qalıq - 2-ni göstərir.

106
00:03:28,200 --> 00:03:28,800
Vəyaxud,

107
00:03:28,900 --> 00:03:30,400
13 bölək 6

108
00:03:30,500 --> 00:03:32,600
Cavab edir 2 və qalıq 1.

109
00:03:32,700 --> 00:03:33,400
Onun üçün,

110
00:03:33,500 --> 00:03:34,900
ancaq qalığı çap edir.

111
00:03:35,600 --> 00:03:36,900
Və ya, biz yazsaq,

112
00:03:37,000 --> 00:03:40,000
15 % 2,

113
00:03:40,100 --> 00:03:41,600
Sizcə cavab nə alınır?

114
00:03:43,300 --> 00:03:44,900
Bəli, 1.

115
00:03:45,000 --> 00:03:45,600
Çünki,

116
00:03:45,700 --> 00:03:47,400
15-i bölsək 2-yə,

117
00:03:47,500 --> 00:03:49,300
cavab 7 edir

118
00:03:49,500 --> 00:03:50,800
və qalıq 1.

119
00:03:50,900 --> 00:03:52,000
Ona görə də, bizə,

120
00:03:52,100 --> 00:03:53,100
qalıq 1-i çap edir.

121
00:03:53,600 --> 00:03:58,100
Vəyaxud, 19 % 4,

122
00:03:59,500 --> 00:04:00,600
cavab 3.

123
00:04:00,900 --> 00:04:02,800
Çünki, 19-u bölsək 4-ə,

124
00:04:02,900 --> 00:04:04,600
cavab edir 6

125
00:04:04,700 --> 00:04:05,500
və qalıq 3.

126
00:04:05,900 --> 00:04:06,700
Proqramlaşdırmada

127
00:04:06,800 --> 00:04:08,200
başqa əməliyyatlar da var.

128
00:04:08,300 --> 00:04:10,600
Bəs, əgər biz yazmaq istəsək 5 üstü 10,

129
00:04:10,900 --> 00:04:12,400
onda, onu necə yazacağıq?

130
00:04:12,500 --> 00:04:13,600
Bunun üçün,

131
00:04:14,200 --> 00:04:15,300
Phyton-da biz,

132
00:04:15,400 --> 00:04:16,300
iki ədəd,

133
00:04:16,400 --> 00:04:18,800
vurma işarəsini istifadə edirik.

134
00:04:18,900 --> 00:04:21,400
Və biz yazsaq, 5 üstü 10,

135
00:04:22,600 --> 00:04:23,700
"ENTER"ə bassaq,

136
00:04:23,800 --> 00:04:25,900
cavabı biz, ekranda görürük.

137
00:04:26,000 --> 00:04:27,700
Biz, eyni qaydada yaza bilərik,

138
00:04:27,800 --> 00:04:31,500
5 bərabərdirmi 5? ( 5 == 5 )

139
00:04:31,600 --> 00:04:33,100
Siz, diqqətlə baxsanız,

140
00:04:33,200 --> 00:04:36,200
görərsiniz ki, burada bir dənə bərabər işarəsi 
yoxdur.

141
00:04:36,900 --> 00:04:37,900
İki ədəddir.

142
00:04:38,100 --> 00:04:38,700
Çünki,

143
00:04:38,800 --> 00:04:40,400
biz, burda sual vermiş oluruq.

144
00:04:40,500 --> 00:04:43,800
Burda, 5  5-ə bərabərdirmi? ( 5 == 5 )

145
00:04:43,900 --> 00:04:45,300
Və, "ENTER"i bassaq,

146
00:04:45,400 --> 00:04:46,700
bizə "true" cavabı gəlir,

147
00:04:46,800 --> 00:04:47,700
yəni, doğrudur.

148
00:04:47,800 --> 00:04:49,300
Eyni qaydada, biz yaza bilərik,

149
00:04:49,400 --> 00:04:51,300
5 bərabərdirmi 6? ( 5 == 6 )

150
00:04:52,900 --> 00:04:54,700
Bizə "false" cavabı verir.

151
00:04:54,800 --> 00:04:56,000
Çünki bu düzgün deyil.

152
00:04:56,100 --> 00:04:57,000
Vəyaxud,

153
00:04:57,100 --> 00:04:59,100
5 kiçikdirmi 3-dən (5<3) ?

154
00:05:00,100 --> 00:05:01,200
"ENTER"i bassaq,

155
00:05:01,300 --> 00:05:02,100
görərik ki,

156
00:05:02,200 --> 00:05:04,100
xeyr, kiçik deyil.

157
00:05:04,800 --> 00:05:05,500
Vəyaxud,

158
00:05:05,600 --> 00:05:07,300
5 böyükdürmü 3-dən (5>3) ?

159
00:05:08,800 --> 00:05:10,800
baxsaq, bəli, düzdür.

160
00:05:10,900 --> 00:05:12,500
Eyni qaydada biz yaza bilərik,

161
00:05:12,600 --> 00:05:16,300
5 kiçik və bərabərdirmi beşdən (5 <= 5)?

162
00:05:16,700 --> 00:05:17,400
Bəli.

163
00:05:18,000 --> 00:05:19,100
Vəyaxud, 5

164
00:05:20,000 --> 00:05:22,500
böyük və bərabərdirmi 5-dən (5 >= 5) ?

165
00:05:23,700 --> 00:05:24,800
Və yenə, cavab,

166
00:05:24,900 --> 00:05:26,500
"true" olaraq bizə qayıdır.

167
00:05:26,600 --> 00:05:28,900
Bununla biz, riyazi ifadələrin,

168
00:05:29,100 --> 00:05:30,700
bir qismini öyrənmiş olduq.

169
00:05:31,200 --> 00:05:32,600
Sizə təklif edirəm ki,

170
00:05:32,800 --> 00:05:35,200
bunları özünüzdə praktika edəsiniz.