1 00:00:17,900 --> 00:00:21,600 Moja przygoda z kompozycją zaczęła się w latach 70. 2 00:00:21,700 --> 00:00:26,200 podczas studiów z organów w krakowskiej Akademii Muzycznej 3 00:00:27,100 --> 00:00:34,300 które różnią się od innych kierunków na wydziale instrumentalnym tym że mają zwiększoną ilość przedmiotów teoretycznych 4 00:00:34,400 --> 00:00:39,200 Otrzymałem propozycje równoległych studiów z teorii muzyki 5 00:00:39,300 --> 00:00:42,400 i podczas tych właśnie studiów z teorii muzyki 6 00:00:42,500 --> 00:00:46,600 spotkałem się z niezwykłymi zupełnie zajęciami współczesne techniki kompozytorskie 7 00:00:46,700 --> 00:00:49,200 prowadzonymi przez profesora Bogusława Schaeffera. 8 00:00:49,300 --> 00:00:53,700 Po jednych z takich zajęć profesor poprosił mnie żebym został 9 00:00:53,800 --> 00:00:57,900 i zapytał czy nie chciałbym studiować u niego kompozycji 10 00:00:59,100 --> 00:01:01,300 Takie właśnie milczenie bylo odpowiedzią 11 00:01:01,400 --> 00:01:03,100 no mnie słuchajcie zatkało 12 00:01:03,200 --> 00:01:04,700 nie bardzo wiedziałem co zrobić 13 00:01:04,800 --> 00:01:09,600 bo tak naprawdę nigdy nie myślałem o czymś takim że mogę komponować 14 00:01:09,700 --> 00:01:13,100 Zajmowałem się improwizacją, grałem w zespołach bigbitowych 15 00:01:13,400 --> 00:01:18,400 studiowałem organy i już teorię muzyki a tu nagle kompozycja 16 00:01:18,500 --> 00:01:21,600 taka propozycja była zupełnie dla mnie szokująca 17 00:01:21,900 --> 00:01:26,500 Pierwsze zajęcia na które przyniosłem utwór fortepianowy 18 00:01:26,600 --> 00:01:30,600 gęsty, z ogromną ilością dźwięków, struktur 19 00:01:30,700 --> 00:01:32,200 pisane ołówkiem 20 00:01:32,300 --> 00:01:33,900 przynoszę profesorowi 21 00:01:34,000 --> 00:01:36,200 on tak patrzy na te nuty 22 00:01:36,300 --> 00:01:38,400 przegląda je 23 00:01:38,500 --> 00:01:39,400 w pewnym momencie wstaje 24 00:01:39,500 --> 00:01:40,100 nic nie mówiąc 25 00:01:40,200 --> 00:01:41,200 podchodzi do szafy 26 00:01:41,300 --> 00:01:43,700 otwiera szafę 27 00:01:43,800 --> 00:01:46,900 wyjmuje pióro, kałamarz 28 00:01:47,000 --> 00:01:48,600 z czarnym atramentem 29 00:01:48,700 --> 00:01:50,600 kładzie na stole i mówi 30 00:01:50,700 --> 00:01:53,900 od dzisiaj piszemy na czysto 31 00:01:54,900 --> 00:01:57,800 Pierwsza lekcja, słuchajcie 32 00:01:57,900 --> 00:01:59,600 ja mówię: ale panie profesorze, jak to na czysto 33 00:01:59,700 --> 00:02:03,900 przecież ja dopiero zaczynam, to jest mój pierwszy utwór 34 00:02:04,000 --> 00:02:08,800 i dlatego piszę ołówkiem no żeby 35 00:02:08,900 --> 00:02:11,100 prawdopodonie poprawie to wszystko 36 00:02:11,200 --> 00:02:12,300 a on mówi: nie 37 00:02:12,900 --> 00:02:16,400 poprawiać pan będzie w następnym utworze 38 00:02:30,400 --> 00:02:33,100 Nie ma jednoznacznej odpowiedzi 39 00:02:33,200 --> 00:02:34,200 co dla mnie znaczy być kompozytorem 40 00:02:34,300 --> 00:02:37,300 zwłaszcza że pojęcie kompozytora 41 00:02:37,400 --> 00:02:41,000 jest zdecydowanie w ostatnich czasach 42 00:02:41,100 --> 00:02:42,900 poddane bardzo poważnej zmianie, 43 00:02:43,000 --> 00:02:45,900 bo to co dawniej rozróżnialismy 44 00:02:46,000 --> 00:02:48,100 te dwa pojęcia: kompozytor, artysta dźwiękowy 45 00:02:48,200 --> 00:02:51,400 w tej chwili one się bardzo mocno ze sobą łączą 46 00:02:51,500 --> 00:02:54,500 i to zależy od indywidualnej deklaracji 47 00:02:54,600 --> 00:02:59,400 jeżeli używasz mediów to stajesz się w pewnym momencie artystą dźwiękowym 48 00:02:59,500 --> 00:03:02,700 kompozytor-wykonawca to jest następny bardzo ważny temat 49 00:03:02,800 --> 00:03:06,000 prawda, czyli w momencie kiedy jesteśmy również wykonawcą 50 00:03:06,100 --> 00:03:08,600 zwłaszcza jeżeli się posługujemy nową technologią 51 00:03:08,700 --> 00:03:12,700 a tym bardziej jeżeli uruchamiamy model aglorytmiczny 52 00:03:12,800 --> 00:03:16,400 który sami towrzymy i sterujemy na żywo 53 00:03:16,500 --> 00:03:20,700 to wtedy albo siedzimy rzeczywiście po stronie realizatora koncertu 54 00:03:20,800 --> 00:03:23,900 z użyciem mediów i jest ścisły podział przestrzeni 55 00:03:24,000 --> 00:03:26,800 albo stajemy się częścią tej przestrzeni 56 00:03:30,600 --> 00:03:35,300 Bardzo często zaczynam od tytułu 57 00:03:35,400 --> 00:03:39,900 to będzie wyjaśnienie też może zaskakujące 58 00:03:40,000 --> 00:03:41,300 Często ten tytuł porządkuje 59 00:03:41,400 --> 00:03:44,900 i tak jest w przypadku ostatniego utworu TeGeLar 60 00:03:45,000 --> 00:03:49,000 tekst, gest, ruch, linia 61 00:03:49,100 --> 00:03:52,000 ten tytuł wyznacza formę całego utworu 62 00:03:52,100 --> 00:03:54,300 i wszysto jest temu podporządkowane 63 00:03:54,400 --> 00:03:55,700 więc w zasadzie utworu nie ma 64 00:03:55,800 --> 00:03:58,900 jest sam tytuł, jest kod, jest szyfr 65 00:03:59,000 --> 00:04:01,300 w tym jest zakodowana cała organizacja materiału 66 00:04:01,400 --> 00:04:02,900 jest w tym właśnie kodzie. 67 00:04:26,200 --> 00:04:32,300 Troszeczkę inaczej w przypadku ostatniego projektu z Chrisem Cutlerem 68 00:04:32,400 --> 00:04:34,000 FoMaTi - Folded Maps of Time 69 00:04:34,100 --> 00:04:38,900 gdzie ściśle zakomponowane struktury 70 00:04:39,000 --> 00:04:43,800 i łączenie ich między sobą odbywa się prawie dowolnie 71 00:04:43,900 --> 00:04:46,900 dlatego że nas wszystkim są fale mózgowe 72 00:04:47,000 --> 00:04:51,800 i nasz kontakt z materią którą tworzymy 73 00:04:51,900 --> 00:04:54,900 jest dość szczególny, dlatego że podążamy za nim 74 00:04:55,000 --> 00:04:56,500 on nam ucieka niejako 75 00:04:56,600 --> 00:04:59,300 dlatego że jest sterowany na żywo przez fale mózgowe 76 00:04:59,400 --> 00:05:06,100 i troszczekę to jest zbliżone do modelu DoubleBrain z Frankiem Araszkiewiczem 77 00:06:08,100 --> 00:06:11,000 Jaką rolę odgrywa nowa muzyka we współczesnym świecie? 78 00:06:11,100 --> 00:06:15,100 Odgrywa rolę z jednej strony dyskretną 79 00:06:15,200 --> 00:06:18,800 przez to że ona jest niedostrzegalna 80 00:06:19,300 --> 00:06:24,900 mamy dość elitarny obieg i docieramy do elitarnego odbiorcy 81 00:06:25,600 --> 00:06:32,900 Ja poniekąd jestem przeciwnikiem pewnych etykiet 82 00:06:33,000 --> 00:06:37,100 w tym obiegu, więc uważam że nie powinniśmy 83 00:06:37,200 --> 00:06:41,500 zbyt często zapraszać na koncerty muzyki współczesnej 84 00:06:41,600 --> 00:06:44,700 tłumacząc że to jest muzyka współczesna 85 00:06:44,800 --> 00:06:49,600 bo w wielu przypadkach zmniejszamy ilość potencjalnych odbiorców. 86 00:06:57,900 --> 00:07:02,200 Następny model to jest docieranie do potencjalnych odbiorców 87 00:07:02,300 --> 00:07:05,800 nie przez ściąganie ich do określonych miejsc 88 00:07:05,900 --> 00:07:12,800 tylko nasza wizyta w miejscach publicznych głównie 89 00:07:12,900 --> 00:07:15,500 ale również umawianie się 90 00:07:15,600 --> 00:07:18,000 granie klubowe 91 00:07:18,100 --> 00:07:21,200 wchodzimy we współpracę z innymi instytucjami 92 00:07:21,300 --> 00:07:24,300 które nie mają doczynienia z kulturą 93 00:07:24,400 --> 00:07:28,000 i dla nich nasza propozycja bez tej etykiety muzyka współczesna 94 00:07:28,100 --> 00:07:30,600 może być bardzo ciekawa 95 00:07:30,700 --> 00:07:35,100 bo sam projekt jest na tyle inspirujący i na tyle ciekawy i atrakcyjny 96 00:07:35,200 --> 00:07:38,100 że jest to wystarczające dla nich. 97 00:07:38,200 --> 00:07:41,600 i w ten sposób jest nam łatwiej dotrzeć 98 00:07:41,700 --> 00:07:44,700 do kręgów w których ta muzyka jest nieobecna. 99 00:07:44,800 --> 00:07:46,900 Wtedy dla nich jest to pierwszy kontakt 100 00:07:47,300 --> 00:07:49,500 jeżeli nie będziemy tłumaczyć czym to jest 101 00:07:49,600 --> 00:07:52,700 a im się to spodoba, to to wystarczy. 102 00:08:01,200 --> 00:08:05,800 Ja wierzę w to, że na każdym etapie życia 103 00:08:05,900 --> 00:08:08,500 pojedyńczego człowieka można coś odkryć 104 00:08:08,600 --> 00:08:11,800 i to jest możlwie w każdym dowolnym momencie. 105 00:08:11,900 --> 00:08:16,700 Podobną mijsę ma audiomat, który sobie leży w kącie kawiarni w Bunkrze Sztuki 106 00:08:17,900 --> 00:08:22,200 i przypadkowi ludzie kupują przypadkowo płyty. 107 00:08:22,500 --> 00:08:25,400 I te płyty schodzą, ja nie wiem kto je kupuje. 108 00:08:26,000 --> 00:08:31,400 Ktoś je kupuje, czyli w tym malutkim, niewielkim zakresie ta misja edukacyjna 109 00:08:31,500 --> 00:08:32,700 jest realizowana. 110 00:08:32,800 --> 00:08:35,100 Tam są naprawdę nietypowe pozycje 111 00:08:35,700 --> 00:08:41,600 nie zajmujemy się regularną, chociaż takie się też zdarzają 112 00:08:41,700 --> 00:08:44,500 ale tam są raczej wyrafinowane pozycje 113 00:08:48,800 --> 00:08:50,900 Trzeba coś ciekawego zaproponować 114 00:08:51,000 --> 00:08:53,800 mnie się wydaje że to jest nasz problem bardziej 115 00:08:53,900 --> 00:08:58,700 że nam się też wydaje że ta nasza propozycja jest za trudna 116 00:08:58,800 --> 00:09:03,600 że ona jest... (?) 117 00:09:03,700 --> 00:09:06,800 Zapewniam was że jeżeli działamy, 118 00:09:06,900 --> 00:09:08,800 że w większości przypadków działamy z zaskoczenia 119 00:09:08,900 --> 00:09:11,800 Ten przeciętny słuchacz nie miał z tym doczynienia 120 00:09:11,900 --> 00:09:14,000 i on nie wie co to jest 121 00:09:14,100 --> 00:09:20,100 jeżeli przyjdziecie z tym, tak jak się przychodzi do ludzi z jakąkolwiek rozmową, z jakąkolwiek propozycją 122 00:09:20,200 --> 00:09:22,200 to to jest wystarczające. 123 00:09:22,300 --> 00:09:26,100 Traktujmy to jako część tego obiegu w którym jesteśmy 124 00:09:26,200 --> 00:09:29,300 z wszystkimi jego gatunkami, z całą różnorodnością. 125 00:09:29,400 --> 00:09:32,700 I wtedy wydaje mi się że będzie nam łatwiej 126 00:09:33,200 --> 00:09:37,100 Prawda? Funkcjonować. Tak mi się wydaje. 127 00:09:48,400 --> 00:09:50,800 Co to znaczy być kompozytorem? 128 00:09:50,900 --> 00:09:55,700 To znaczy być człowiekiem uprzywilejowanym na pewno takim darem 129 00:09:55,800 --> 00:09:59,800 ale to oznacza również być człowiekiem szczęśliwym 130 00:09:59,900 --> 00:10:03,700 z tego powodu, ale i nieszczęśliwym, ale to już bardzo subiektywizuje 131 00:10:03,800 --> 00:10:05,500 na czym polega to drugie 132 00:10:05,600 --> 00:10:09,200 bo pewnie trudno sobie to wyobrazić, odpowiedź na to drugie pytanie 133 00:10:09,300 --> 00:10:12,900 to jest realizacja, czyli konfrontacja z możliwościami 134 00:10:13,000 --> 00:10:17,800 czasowymi, energetycznymi, głównie u mnie jest to problem czasu 135 00:10:17,900 --> 00:10:20,500 mam bardzo mało czasu dla siebie, na własną twórczość 136 00:10:20,600 --> 00:10:24,600 z różnych powodów i to bywa traumatyczne przeżycie 137 00:10:24,700 --> 00:10:28,600 bo terminy bywają krótkie i trzeba bardzo dużo w tym czasie zrobić. 138 00:10:28,700 --> 00:10:33,500 Natomiast wielkim szczęściem jest mieć ten dar, bo to jest dar 139 00:10:33,600 --> 00:10:36,800 My sobie sami tego nie wymyślimy, są ludzie który próbują 140 00:10:36,900 --> 00:10:39,600 komponować bo pewnego dnia postanowili to zrobić 141 00:10:39,700 --> 00:10:41,800 ale nie zawsze się to dobrze kończy. 142 00:10:41,900 --> 00:10:46,700 Natomiast twórca o jakim my myślimy, dyskutujemy dzisiaj 143 00:10:47,100 --> 00:10:49,800 to musi być człowiek bezkompromisowy 144 00:10:49,900 --> 00:10:52,800 to jest może i stary model, może archaiczne jest takie myślenie 145 00:10:52,900 --> 00:10:57,700 żeby zachować własną wolność trzeba umieć za nią zapłacić 146 00:10:57,800 --> 00:11:04,300 na przykład tak ja żyłąm i często starałam się młodym ludzim to uzmysłowić 147 00:11:04,400 --> 00:11:09,200 że bezkompromisowość kosztuje, że może się tak zdarzyć że się będzie 148 00:11:09,300 --> 00:11:12,800 niecenionym, bo nie będziemy się liczyć z gustami publiczności 149 00:11:12,900 --> 00:11:16,400 a muzyka nowa, tak jak awanagarda w ogóle 150 00:11:16,500 --> 00:11:20,900 ma to do siebie że potrzebuje czasu, żeby ją zrozumieć 151 00:11:21,000 --> 00:11:24,500 i bywa tak że opóźnienie percepcyjne jest bardzo bardzo długie 152 00:11:25,000 --> 00:11:29,400 i to co nowe czeka jakby na swój czas odbioru. 153 00:11:29,500 --> 00:11:33,400 Jeśli chodzi o inspiracje to bywa bardzo różnie 154 00:11:33,900 --> 00:11:37,700 jakby się nad tym zastanowić głębiej 155 00:11:37,800 --> 00:11:41,800 może to być sytuacja na przykład światłocienia 156 00:11:42,100 --> 00:11:47,600 wywował kiedyś tą sytuację spacer, mój ruch 157 00:11:47,700 --> 00:11:52,900 aleją w lesie, i widok kontrapunktów które tworzyły 158 00:11:53,000 --> 00:11:57,000 przesuwające się drzewa na tej osi pionowej 159 00:11:57,100 --> 00:12:01,200 tej osi takiej prostopadłej w głąb obrazu tego, któremu się przyglądałam 160 00:12:01,300 --> 00:12:03,700 i nagle pomyślałam jak to zrobić w muzyce 161 00:12:03,800 --> 00:12:05,600 ten ruch, który wywołuje ruch 162 00:12:05,700 --> 00:12:08,000 bo ja robiłam sobie ćwiczenia z tymi drzewami 163 00:12:08,100 --> 00:12:13,200 przyspieszając ruch ja przyspieszałam tę grę kontrapunktów tych pni 164 00:12:13,300 --> 00:12:17,200 i wtedy powstał taki utwór Trio kontrapinktu 165 00:12:17,300 --> 00:12:20,800 gdzie ideą był bardzo bardzo trudne takie założenie 166 00:12:20,900 --> 00:12:22,400 ruch który wywołuje ruch 167 00:12:22,500 --> 00:12:23,600 i z tym miałam największy problem 168 00:12:23,700 --> 00:12:27,400 a łaziło za mną, ta potrzeba była bardzo silna - jak to zrobić 169 00:12:31,600 --> 00:12:34,200 Myślę że barwa jest taką bardzo mocną powadnicą 170 00:12:34,300 --> 00:12:39,100 taką siłą, motoryką narracyjną 171 00:12:39,700 --> 00:12:44,100 jeżeli słyszę utwór skomponowany bez wrażliwości na ten element 172 00:12:44,200 --> 00:12:46,400 to on jest dla mnie niekompletny 173 00:12:46,500 --> 00:12:50,200 wydaje mi się że to jest deficyt, że ktoś coś tu zapomniał o czymś 174 00:12:50,300 --> 00:12:54,900 czegoś nie zauważa, czyli nie komponuje w pełni, tak sobie myślę 175 00:12:55,000 --> 00:12:56,500 nie mam informacji pełnej 176 00:12:56,600 --> 00:12:59,600 nie wystarczy dla mnie częstotliwość 177 00:13:00,200 --> 00:13:02,100 to byłby sinus 178 00:13:02,200 --> 00:13:04,700 A jeżeli byśmy się barwy pozbyli 179 00:13:04,800 --> 00:13:07,800 a barwa reprezentuje przekaz w sposób niewyobrażalnie silny 180 00:13:07,900 --> 00:13:11,400 ona dotyka najmocniej naszych emocji, naszej wrażliwości 181 00:13:11,500 --> 00:13:15,400 nawet wiele osób o tym nie wie 182 00:13:28,600 --> 00:13:34,700 Zwykle, dla zwykłego odbiorcy muzyka, to jest coś co się da zaśpiewać 183 00:13:34,800 --> 00:13:37,600 i zanucić, a więc musi być to melodia 184 00:13:37,700 --> 00:13:42,500 nagle okazuje się, że muzyką jest też coś, co nie ma melodii 185 00:13:42,600 --> 00:13:47,400 tak rozumianej, że się ją odśpiewa, bo ta melodia jest nicią pajęczą 186 00:13:47,500 --> 00:13:51,800 albo połączonymi nićmi pajęczymi 187 00:13:51,900 --> 00:13:56,700 albo ogromną ilością kropli rosy 188 00:13:56,800 --> 00:14:01,000 i wtedy jest pytanie: jak to? Ano tak to 189 00:14:01,100 --> 00:14:05,900 ja próbuje tak skomponować muzykę, żeby ona reprezentowała coś tak abstrakcyjnego 190 00:14:06,000 --> 00:14:10,800 nie była ilustracją, bo nie o to chodzi 191 00:14:10,900 --> 00:14:14,000 więc my mamy na przykład melodię szumu wiatru 192 00:14:14,100 --> 00:14:18,000 bo tam jest szum który nas zainteresował jako kategoria wartości 193 00:14:18,100 --> 00:14:20,000 jako wartość estetyczna 194 00:14:20,100 --> 00:14:24,500 i też wprowadzamy szum, jako kategorię dźwięku 195 00:14:24,600 --> 00:14:28,300 i z niego możemy skonstruować melodię. 196 00:14:28,400 --> 00:14:31,200 Ta opowieść dotyczy pewnych szczegółów 197 00:14:31,300 --> 00:14:35,500 ja takie miałam właśnie doświadczenie bardzo pozytywne 198 00:14:35,600 --> 00:14:40,400 czułam że ten mój słuchacz, on po prostu chce tego słuchać 199 00:14:40,500 --> 00:14:46,100 on mnie pyta o te krople, on mnie pyta o pająka, on mnie pyta o pajęczyne, on mnie pyta o ten wiatr 200 00:14:46,200 --> 00:14:47,600 on zaczyna rozumiec o co chodzi 201 00:14:47,700 --> 00:14:50,100 bo on przeżył wiatr, on przeżył pajęczyne 202 00:14:50,200 --> 00:14:55,000 i on się nagle dowiaduje, że to jest możliwe, żeby z dźwięków też coś takiego tkać 203 00:14:55,100 --> 00:14:59,900 nagle chce zobaczyć jak to zabrzmi, ponieważ ma trochę wstępu 204 00:15:00,300 --> 00:15:05,000 Trochę opowieści tej prenatalnej, jak do tego podjeść 205 00:15:05,100 --> 00:15:09,100 dlaczego to jest takie abstrakcyjne, dlaczego on tego nie zagwizda 206 00:15:09,200 --> 00:15:10,000 on tego nie zagwizda po wyjściu z tego koncertu. 207 00:15:20,700 --> 00:15:25,800 Jest wielość takich przestrzeni kulturotwórczych 208 00:15:25,900 --> 00:15:29,900 to się otworzyło, ludzie uczestniczą znacznie szerzej 209 00:15:30,000 --> 00:15:33,900 w różnego rodzaju festiwalach, czy Sacrum Profanum 210 00:15:34,000 --> 00:15:38,000 które swoje spektrum szalenie zmienia, rozszerza 211 00:15:38,100 --> 00:15:41,500 jest pełne wielości, tam jest też ta współczesna muzyka 212 00:15:41,600 --> 00:15:46,400 i wtedy ten szeroki odbiorca się też tam znajdzie. 213 00:15:46,500 --> 00:15:48,800 Dzisiaj współczesność jest szalenie szeroko rozumiana 214 00:15:48,900 --> 00:15:53,700 to co się dziś tworzy, a dziś przecież tworzy się prawie wszystko 215 00:15:53,800 --> 00:15:58,800 jeżeli ktoś zechce odnosić się do przeszłości, i trawersować 216 00:15:58,900 --> 00:16:03,400 i przesuwać, i asymilować 217 00:16:03,500 --> 00:16:08,000 to nikt mu tego za złe nie będzie miał. 218 00:16:09,500 --> 00:16:11,500 Więc dostęp wydaje mi się jest szerszy 219 00:16:11,600 --> 00:16:17,300 i młodzi ludzie zawsze są zainteresowani, takim prawdziwym przekazem 220 00:16:17,400 --> 00:16:18,600 jakimś takim rodzajem świadectwa 221 00:16:18,700 --> 00:16:23,500 to przychodzi żywy kompozytor, który mówi o swoim warsztacie 222 00:16:23,600 --> 00:16:24,500 i zaczyna to odpowiadać. 223 00:16:25,100 --> 00:16:29,400 Film o Mozarcie zrobił ogromne wrażenie, słynny 224 00:16:29,500 --> 00:16:34,100 na bardzo wielu ludziach, nawet bardzo dalekich od muzyki klasycznej 225 00:16:34,200 --> 00:16:38,000 i jednak to jest ta droga - kiedy przedstawiamy pełną sylwetkę 226 00:16:38,100 --> 00:16:45,000 że ten człowiek nie mówi sztywno o jakimś komponowaniu bardzo zimnym językiem 227 00:16:45,100 --> 00:16:50,200 tylko pokazujemy jego temperament, on jest żywy, on ma jakość, jest człowiekiem 228 00:16:50,300 --> 00:16:55,100 i również ma bardzo osobliwe podejście do dźwięku, on musi umieć to opowiedzieć. 229 00:16:55,700 --> 00:17:03,100 Sama ucząc tyle lat, wiem że nie można zwalić wszystkiego na studentów i na uczniów 230 00:17:03,200 --> 00:17:09,200 zawsze widziałam że jeśli ja jestem dobrze przygotowana, albo mam coś do powiedzenia 231 00:17:09,300 --> 00:17:10,300 to jest odbiór. 232 00:17:10,400 --> 00:17:14,000 To są żywe oczy, to jest zainteresowanie. 233 00:17:14,100 --> 00:17:17,900 Młodych ludzi trzeba zaognić.