1
00:00:00,00 --> 00:00:02,300
Video này được tài trợ bởi dao Kamikoto.

2
00:00:02,400 --> 00:00:06,000
Giờ tôi phải thú thật là nhà tài trợ này 
làm tôi nhảy lên như một đứa nhóc,

3
00:00:06,100 --> 00:00:09,300
bởi tôi chưa, chưa bao giờ có một con dao 
đầu bếp chuyên nghiệp bao giờ.

4
00:00:09,400 --> 00:00:12,000
Và những con dao này thực sự được dùng bởi 
đầu bếp chuyên nghiệp.

5
00:00:12,100 --> 00:00:16,900
Tôi đặt hàng bộ dao Kanpeki và nó đến với 
một hộp gỗ tuyệt đẹp.

6
00:00:17,000 --> 00:00:20,700
Mở ra và bên trong bạn sẽ thấy giấy chứng 
chỉ xác thực rằng

7
00:00:20,800 --> 00:00:26,200
chúng được làm thủ công với thép Nhật từ 
Niigata, Ibaraki và kanagawa.

8
00:00:26,300 --> 00:00:30,000
Mỗi con dao này được làm trong công đoạn 
19 bước bởi một chuyên gia

9
00:00:30,100 --> 00:00:34,900
bằng phương pháp trăm tuổi mà phải mất vài 
năm để hoàn thành một con dao.

10
00:00:35,000 --> 00:00:38,100
Vậy là, bạn đang nhận một kiệt tác thủ công 
đấy.

11
00:00:38,200 --> 00:00:41,800
Bạn cũng sẽ có hướng dẫn cách đúng để giữ 
sạch, bén và giữ đựng những con dao.

12
00:00:41,900 --> 00:00:45,500
Điều này là quan trọng đối với Kamikoto và 
quan trọng ở đây

13
00:00:45,600 --> 00:00:48,100
vì những thứ này không phải là dao bếp tầm 
thướng nào khác.

14
00:00:48,200 --> 00:00:52,900
Những con dao này nên được cất giữ trong 
hộp và ta được khuyên là nên có một đá mài 
cho chúng.

15
00:00:53,000 --> 00:00:56,800
Và, thì tôi chưa từng cầm thứ gì như vậy 
trên tay tôi bao giờ,

16
00:00:56,900 --> 00:00:59,400
độ nặng, độ cân bằng, cái nhìn bắt mắt, và 
tin tôi đi,

17
00:00:59,500 --> 00:01:02,300
tôi cũng chưa từng cầm thứ gì mà sắc bén 
đến thế này trong đời bao giờ

18
00:01:02,400 --> 00:01:06,000
và tôi từng là một chàng tiều phu kế bên 
nhiều thứ sắc bén và nguy hiểm.

19
00:01:06,100 --> 00:01:12,500
Cái con dao nhỏ này là một con dao đa dụng 
mà bạn có thể dùng để cắt nhỏ thịt cũng như 
cắt nhỏ trái cây và rau củ khác,

20
00:01:12,600 --> 00:01:16,900
cực kì tiện lợi, cực kì dễ dùng và gần như 
có thể dùng để làm bất cứ thứ gì,

21
00:01:17,000 --> 00:01:18,600
Một con dao đa dụng tuyệt vời.

22
00:01:18,700 --> 00:01:22,400
Cái con dao to này gọi là một là nó đước 
làm để chặt rau củ

23
00:01:22,500 --> 00:01:25,400
cái đầu cong cùn có nghĩa là bạn có thể đưa 
lên đưa xuống

24
00:01:25,500 --> 00:01:27,200
gần như là một chuyển động tròn.

25
00:01:27,300 --> 00:01:30,200
Như bạn có thể thấy, một bên thì phẳng, trong 
khi bên còn lại thì cong.

26
00:01:30,300 --> 00:01:32,700
Điều này nghĩa là nó có thêm một lưỡi dao 
sắc bén.

27
00:01:32,800 --> 00:01:36,300
Lí tưởng để nhanh chóng cắt rau củ thành 
những lát cực mỏng.

28
00:01:36,400 --> 00:01:41,900
Và cái to này là để cắt và xẻ thịt và như 
bạn có thể tưởng tượng, nó cực kì bén.

29
00:01:42,000 --> 00:01:43,900
Đây, tuy nhiên, là nơi tôi đối mắt một vấn 
đề,

30
00:01:44,000 --> 00:01:46,800
không phải với mấy con dao, chúng tuyệt vời. 
Nhưng với chính tôi.

31
00:01:46,900 --> 00:01:49,900
Như bạn đã để ý hình đại diện của tôi, tôi 
đã có hơi tí tròn trĩnh.

32
00:01:50,000 --> 00:01:54,300
Nên là tôi chỉ đang ăn rau củ và trái cây, 
chỉ ăn thịt một lần một tuần,

33
00:01:54,400 --> 00:01:58,500
và nó thường là súp thịt bò rau củ. Vậy thứ 
mà tôi có thể cắt

34
00:01:58,600 --> 00:02:03,300
là rau củ và súp bò. Nhưng dù cho vậy, và 
hãy nhớ là tôi chẳng phải là đầu bếp gì,

35
00:02:03,400 --> 00:02:07,700
Tôi đã không bao giờ có thể cắt cà rốt, tỏi 
thành những lát nhỏ như

36
00:02:07,800 --> 00:02:12,100
bạn có thể thấy đây. Đơn giản là tuyệt vời. 
Tôi thấy thật mềm mại cắt đưa

37
00:02:12,200 --> 00:02:16,200
dao thái rau củ này qua củ cà rốt, cứ như 
là sợi chỉ nóng qua bơ.

38
00:02:16,300 --> 00:02:18,900
Gần như không có một tí phản kháng nào

39
00:02:19,000 --> 00:02:21,600
dao cắt rau củ hoàn toàn tuyệt vời và đáng 
mua.

40
00:02:21,700 --> 00:02:24,700
Tôi dùng con dao nhỏ để cắt phần xương ra 
khỏi thịt bò và rồi

41
00:02:24,800 --> 00:02:27,200
dao lớn để cắt thịt bò ra nhiều miếng.

42
00:02:27,300 --> 00:02:30,900
Đây cũng thường cực kì chán, nhất là khi 
cắt phần xương ra.

43
00:02:31,000 --> 00:02:35,300
Nhưng với con dao Kamikoto này, tuyệt vời, 
như đang cắt bơ.

44
00:02:35,400 --> 00:02:38,700
Còn về phần nghiên liệu, tôi ném cả một củ 
tỏi và một lá nguyết quế

45
00:02:38,800 --> 00:02:41,100
vào trong một nồi, bỏ vào tất cả miếng thịt 
và rau củ đã cắt,

46
00:02:41,200 --> 00:02:41,800
nước nóng,

47
00:02:41,900 --> 00:02:42,500
xíu muối,

48
00:02:42,600 --> 00:02:43,200
tí hạt tiêu,

49
00:02:43,300 --> 00:02:44,800
và thêm một là nguyệt quế cho lành.

50
00:02:44,900 --> 00:02:47,500
hâm nó trong bốn tiếng ở mức nhiệt vừa phải 
và chúc mừng bạn,

51
00:02:47,600 --> 00:02:48,700
một súp thịt bò đơn giản.

52
00:02:48,800 --> 00:02:51,200
thứ béo bỡ nhất mà tôi được ăn khi đang ăn 
kiêng.

53
00:02:51,300 --> 00:02:54,200
Tôi nghĩ tôi đã không thể hiện đủ khả năng 
mà những con dao tuyệt vời này có thể

54
00:02:54,300 --> 00:02:56,600
với cái mà tôi dùng nó vào, nhưng ta sẽ sẽ 
dùng nó rất nhiều.

55
00:02:56,700 --> 00:03:00,600
Nếu tôi nhận được tài trợ nữa từ Kamikoto, 
tôi sẽ cố nấu thứ gì đó tốt hơn

56
00:03:00,700 --> 00:03:03,900
như Schnitzel cá hồi hay bít tết. Tôi hoàn 
toàn hài lòng

57
00:03:04,000 --> 00:03:05,700
khi sử dụng những con dao này, chúng thật 
tuyệt vời.

58
00:03:05,800 --> 00:03:09,500
Nếu bạn thấy thú vị, bạn nên đi đến kamikoto.com/kraut.

59
00:03:09,600 --> 00:03:12,400
Kamikoto hiện tại đang có một holiday sale 
và nếu bạn

60
00:03:12,500 --> 00:03:16,400
dùng cái mã giảm giá "kraut", bạn có thể 
giảm thêm 50 đôla khỏi

61
00:03:16,500 --> 00:03:17,200
giao dịch mua của bạn.

62
00:03:17,300 --> 00:03:19,600
Tôi cũng sẽ mua một một bộ luôn như là một

63
00:03:19,700 --> 00:03:21,200
quà tặng giáng sinh cho một người thân của 
tôi,

64
00:03:21,300 --> 00:03:24,400
bởi vì tôi chắc chắn đã bị thuyết phục.

65
00:03:24,500 --> 00:03:27,800
Cảm ơn lần nữa đến Kamikoto vì đã tài video 
này và giờ, ta bắt đầu nào.

66
00:03:37,700 --> 00:03:38,200
[Tiếng sách rơi xuống bàn]

67
00:03:40,700 --> 00:03:47,300
"Cách mà Đan Mạch tạo ra Dân chủ Xã hội"

68
00:03:48,600 --> 00:03:51,900
Cầm lên và đọc một vài sách khoa học chính 
chị và tôi cam đoan

69
00:03:52,000 --> 00:03:55,700
với bạn là bạn sẽ luôn luôn gặp một cụm từ 
nhất định:

70
00:03:57,600 --> 00:03:58,900
"Đi đến Đan Mạch"

71
00:04:00,200 --> 00:04:03,800
"Đi đến Đan Mạch" là một dạng meme trong 
khoa học chính trị và

72
00:04:03,900 --> 00:04:07,100
nhất là trong Kinh tế học phát triển. Nó 
tồn tại bởi vì

73
00:04:07,200 --> 00:04:10,100
Sự liên tục của Đan Mạch trong mức sống cao.

74
00:04:10,200 --> 00:04:13,800
Trong cả gần một thế kỉ, Đan Mạch đã xếp 
hạng trong top 10 nước

75
00:04:13,900 --> 00:04:14,500
trên thế giới.

76
00:04:14,600 --> 00:04:17,800
Thường là đứng thứ nhất trong mức sống trung 
binh cao nhất,

77
00:04:17,900 --> 00:04:21,900
ít nghèo đói, mức thuận lợi kinh doanh, chất 
lượng dịch vụ công cộng,

78
00:04:22,000 --> 00:04:25,300
trách nhiệm và minh bạch của chính phủ, tự 
do báo chí,

79
00:04:25,400 --> 00:04:27,300
chất lượng cuộc sống, chất lượng dịch vụ 
y tế,

80
00:04:27,400 --> 00:04:30,300
mức phát triển cơ sở hạ tầng, và đây cũng 
liên tục là

81
00:04:30,400 --> 00:04:32,700
nước ít tham nhũng nhất thế giới.

82
00:04:32,800 --> 00:04:36,300
Kinh tế học phát triển là một lĩnh vực kinh 
tế mà nghiên cứu và

83
00:04:36,400 --> 00:04:40,000
cố để tạo ra chính sách để phát triển xã 
hội bằng cách cải cách và

84
00:04:40,100 --> 00:04:43,500
xây dựng lại chính sách với ý định để nâng 
cao cơ cấu chính trị,

85
00:04:43,600 --> 00:04:46,400
kinh tế và xã hội. Kế quả từ đó là khi các

86
00:04:46,500 --> 00:04:49,600
nhà chính trị và kinh tế học nói về việc 
phát triển điều kiện

87
00:04:49,700 --> 00:04:53,800
chính trị và kinh tế của mốt đất nước với 
Đan Mạch luôn là mức

88
00:04:53,900 --> 00:04:57,600
tiêu chuẩn vàng trong sự phát triển. Họ bắt 
đầu nói là họ đang cố

89
00:04:57,700 --> 00:05:00,100
đưa nước cho giống như Đan Mạch.

90
00:05:00,200 --> 00:05:04,100
Và vì thế, "đi đến Đan Mạch" trở thành một 
kiểu meme.

91
00:05:04,200 --> 00:05:08,400
Trên bề mặt, nó có vẻ là một ý tưởng hay. 
Đan Mạch là một xã hội

92
00:05:08,500 --> 00:05:11,200
đang làm tốt, vậy ta hãy chỉ sao chép thứ 
gì đang làm tốt.

93
00:05:11,300 --> 00:05:14,500
Đan Mạch có luật chống tham nhũng và quy 
định về minh bạch

94
00:05:14,600 --> 00:05:18,700
tài chính rất gắt gao. Thứ mà chắc chắn công 
hiến cho thứ hạng thấp

95
00:05:18,800 --> 00:05:20,500
của Đan Mạch trên xếp hạng quốc tế

96
00:05:20,600 --> 00:05:21,200
Nhưng,

97
00:05:21,300 --> 00:05:25,300
Philippines cũng có luật và qui định chống 
tham nhũng khắc khe,

98
00:05:25,400 --> 00:05:28,300
vậy mà họ là một trong những nước tham nhũng 
nhất trong châu Á.

99
00:05:28,400 --> 00:05:31,100
Chỉ đơn giản là sao chép một điều luật không 
có đưa lại kết quả

100
00:05:31,200 --> 00:05:35,500
mà bạn mong muốn đạt được trừ khi bạn đem 
theo cái luật đó

101
00:05:35,600 --> 00:05:37,600
cái nền móng thể chế xã hội mà đảm bảo là 
đạo luật có ảnh hưởng

102
00:05:37,700 --> 00:05:40,200
như ý. Thể chế chính phủ của Đan Mạch hoạt 
động được

103
00:05:40,300 --> 00:05:44,600
bởi vì người dân Đan Mạch tin vào thể chế 
đó trong khithể chế của

104
00:05:44,700 --> 00:05:47,700
Philippines thì không được tin tưởng để hoạt 
động bởi người Philiippines.

105
00:05:48,300 --> 00:05:52,100
Vì thế, để hiểu cách mà ta có thể đến Đan 
Mạch, ta đầu tiên phải

106
00:05:52,200 --> 00:05:54,300
hỏi cách nào mà Đan Mạch...

107
00:05:54,900 --> 00:05:56,200
đi đến Đan Mạch.

108
00:05:57,000 --> 00:06:00,400
Để đến đó, ta phải hỏi một câu hỏi mà ít 
khi bảo giờ được hỏi.

109
00:06:00,500 --> 00:06:02,600
Làm cách nào mà nền dân chủ đến Đan Mạch?

110
00:06:02,700 --> 00:06:07,100
Ta đều có một hiểu biết bề mặt cách mà nền 
dân chủ khác phát triển.

111
00:06:07,200 --> 00:06:10,200
Chúng ta biết sự phát triển lịch sử mà dẫn 
đến nền dân chủ Anh.

112
00:06:10,300 --> 00:06:12,900
Ta cũng biết cách mà nền dân chủ Pháp đã 
phát triển.

113
00:06:13,000 --> 00:06:16,500
Nhưng một sai lầm thường làm là cái giả định 
là hai đó là

114
00:06:16,600 --> 00:06:18,300
con đường duy nhất đến sự tự do.

115
00:06:18,400 --> 00:06:22,700
Vài anh Anh phạm một sai lầm khi giả định 
là nền dân chủ Anh-Mĩ

116
00:06:22,800 --> 00:06:26,300
là con đường thực sự duy nhất đến nền dân 
chủ, và dân chủ là

117
00:06:26,400 --> 00:06:29,800
món quà Anh tặng cho thế giới. Trong khi 
vài người Pháp coi

118
00:06:29,900 --> 00:06:34,500
cộng hòa Pháp là dạng thuần túy và đúng 
duy nhất ngoài kia.

119
00:06:34,600 --> 00:06:37,700
Scandinavia chỉ Scandinavia được thuận tiện 
bỏ qua trong này,

120
00:06:37,800 --> 00:06:41,700
bạn sẽ tìm một vài ngẩu sinh nhắc đến về 
thể chế đại nghị Đan Mạch

121
00:06:41,800 --> 00:06:45,600
được thành lập năm 1849. Nhung cách nó thành 
ra thế cách nào

122
00:06:45,700 --> 00:06:47,600
thì lại bỏ qua trong lịch sử phổ thông.

123
00:06:47,700 --> 00:06:51,500
Nền dân chủ chỉ xuất hiện từ đâu ra và nó 
có vẻ là như thế.

124
00:06:51,600 --> 00:06:53,900
Nhưng đó không phải là trường hợp.

125
00:06:54,000 --> 00:06:58,900
Scandinavia đã đi chính con đường của nó, 
tách xa khỏi Anh, Mĩ, và Pháp,

126
00:06:59,000 --> 00:07:01,800
đặc biệt trong sự phát triển của nó, thứ 
mà tạo ra cái nền móng

127
00:07:01,900 --> 00:07:03,900
của Dân chủ xã hội hiện đại.

128
00:07:09,600 --> 00:07:18,400
[Tiếng nhạc violin] "Sự hiểu sai về tự do 
Viking"

129
00:07:23,200 --> 00:07:27,000
Có một hiểu sai đang thịnh hành là nguồn 
gốc của dân chủ Scandinavia

130
00:07:27,100 --> 00:07:30,400
có thể được tìm thấy trong tổ chức xã hội 
bộ lạc dị giáo Đức.

131
00:07:30,500 --> 00:07:33,700
Tuy nhiên, đây bỏ qua việc Scandinavia không 
phải là

132
00:07:33,800 --> 00:07:38,000
người Đức duy nhất cướp bóc xuyên châu Âu, 
còn cả người Frank,

133
00:07:38,100 --> 00:07:43,100
Sachsen, Visigoth, Lombard và Ostrogoth. 
Nó cũng bỏ qua sự thật là

134
00:07:43,200 --> 00:07:45,900
là người Bắc Âu đã không đơn giản là ở yên 
tại Scandinavia.

135
00:07:46,000 --> 00:07:49,700
Cướp biển viking thành lập ra vương quốc 
Viking ở Anh, Ireland,

136
00:07:49,800 --> 00:07:54,200
Scotland và Pháp. Hãy lấy vương quốc Viking 
Pháp bởi nó có

137
00:07:54,300 --> 00:07:57,200
ảnh hưởng chính trị lâu đời nhất như một 
ví dụ.

138
00:07:57,300 --> 00:08:00,800
Người Norman, một dân tộc Viking mà đã cướp 
phá được cấp tặng

139
00:08:00,900 --> 00:08:03,900
đất bởi người Frank để đổi lấy hòa bình, 
thành lập ra

140
00:08:04,000 --> 00:08:07,500
công quốc Normandy và phát triển nên thể 
chế nhà nước

141
00:08:07,600 --> 00:08:09,000
Quân chủ chuyên chế phong kiến.

142
00:08:09,100 --> 00:08:13,800
Luật Norman mà vương quốc Norman cổ được 
cai trị là đặc biệt Bắc Âu.

143
00:08:13,900 --> 00:08:17,700
Văn bản pháp luật có thể là tiếng Pháp nhưng 
chứa từ mượn Bắc Âu

144
00:08:17,800 --> 00:08:21,800
và đề cập đến phong tục Scandinavia như kết 
hôn Đan Mạch là:

145
00:08:21,900 --> 00:08:25,200
sự cưới gã phụ nữ cho đàn ông có địa vị xã 
hội thấp hơn,

146
00:08:25,300 --> 00:08:29,000
sự bắt cóc của cô dâu để ép cưới mà không 
có sự đồng thuận

147
00:08:29,100 --> 00:08:32,000
của cha cô hay một dạng của đa thê khi mà 
một người đàn ông

148
00:08:32,100 --> 00:08:37,000
có thể bỏ một vợ chỉ để đi bước nữa, một 
bộ đặc trưng của

149
00:08:37,100 --> 00:08:40,400
phong tục Viking. Tính năng chính của luật 
Norman là

150
00:08:40,500 --> 00:08:43,900
chế độ phong kiến cực đoan của nó: mọi quyền 
hành là duy nhất

151
00:08:44,000 --> 00:08:47,500
giữ lại cho công tước. Ông là người duy nhất 
mà có thể ban đặc quyền

152
00:08:47,600 --> 00:08:51,500
và quyền hành, và là thẩm phán và người thi 
hành công lí duy nhất

153
00:08:51,600 --> 00:08:55,600
Luật lệ gạch dưới sự quan trọng của gia đình, 
rõ ràng ghi là

154
00:08:55,700 --> 00:08:58,200
người kế nhiệm phải truyền xuống người con 
trai lớn nhất

155
00:08:58,300 --> 00:09:01,900
Điều luật loại bỏ phụ nữ mọi quyền lợi và 
đặt họ dưới một

156
00:09:02,000 --> 00:09:04,800
hệ thống chủ nghĩa gia trưởng. Phụ nữ không 
thể đi cưới, họ

157
00:09:04,900 --> 00:09:08,500
chỉ có thể được gã đi bởi cha họ, phụ nữ 
không cha phải được

158
00:09:08,600 --> 00:09:13,300
gã đi bởi anh em trai họ. Luật Bắc Âu này 
thực ra củng cố

159
00:09:13,400 --> 00:09:17,300
chế độ phong kiến, cách xa khỏi sự khác biệt 
hay thậm chí nổi loạn

160
00:09:17,400 --> 00:09:20,400
trước chế độ phong kiến như một số sử gia 
nổi tiếng sai lầm

161
00:09:20,500 --> 00:09:25,100
tuyên bố. Người Bắc lấy luật phong kiến và 
đưa nó đến cục đoan,

162
00:09:25,200 --> 00:09:28,900
họ thậm chí làm gián đoạn hệ thống và phong 
tục xã hội vô phong kiến.

163
00:09:29,000 --> 00:09:31,900
Trước khi người Norman chinh phục Anh quốc, 
luật của nó đã

164
00:09:32,000 --> 00:09:34,900
là một hổn hợp của phong tục Frank và sachsen. 
Khi một

165
00:09:35,000 --> 00:09:39,600
chủ sở hữu chết, người kế thừa ổng được chia 
đều giữa toàn bộ

166
00:09:39,700 --> 00:09:42,300
đứa con ông. Sau khi Norman chinh phục, vật 
chất phải được kế thừa

167
00:09:42,400 --> 00:09:45,700
xuống người con trai lớn nhất hay no sẽ quay 
về với lãnh chúa.

168
00:09:45,800 --> 00:09:48,500
Trước khi có bọn Norman, sự xét xử của tội 
phạm được

169
00:09:48,600 --> 00:09:51,300
thực thi bởi lãnh chúa công lí, sau khi Norman 
chinh phạt,

170
00:09:51,400 --> 00:09:55,400
lãnh chúa phong kiến đem dùng công lí như 
độc quyền của họ.

171
00:09:55,500 --> 00:09:58,900
Bị cáo giờ đây được dự kiến để trả một phí 
cho phiên tòa

172
00:09:59,000 --> 00:10:02,500
và vì thế cho nhà vua, và xét xử bẳng chiến 
đấu cũng được

173
00:10:02,600 --> 00:10:06,600
giới thiệu. Với người Norman cũng đến với 
quan niệm là mọi mảnh đất là

174
00:10:06,700 --> 00:10:11,800
đất của vua và những ai sống trên nó là được 
ban quyền lợi

175
00:10:11,900 --> 00:10:15,600
tạm thời của mảnh đất đó. Sự lãng mạn hóa 
hình ảnh của một

176
00:10:15,700 --> 00:10:19,200
sự tự do của viking cổ đơn giản là không 
đúng. Nó là một

177
00:10:19,300 --> 00:10:22,700
xu hướng mới đây trong lịch sử phổ thông 
để quảng bá và cho thấy

178
00:10:22,800 --> 00:10:27,100
Viking là nhà tham hiểm và di cư lãng mạn. 
Người Viking thực ra là

179
00:10:27,200 --> 00:10:30,600
bọn tán phá, cướp bóc, bắt nô lệ và chinh 
phạt, người mà đã

180
00:10:30,700 --> 00:10:34,400
đất đai châu Âu và rồi trở thành lãnh chúa 
châu Âu phong kiến.

181
00:10:34,500 --> 00:10:37,500
Họ cũng đổi sang đạo thiên Chúa và trở thành 
lãnh chúa phong kiến

182
00:10:37,600 --> 00:10:39,300
ở quê nhà Scandinavia.

183
00:10:39,400 --> 00:10:43,600
Scandinavia trở thành một xã hội phong kiến 
phi tập trung với một vua

184
00:10:43,700 --> 00:10:47,200
ở trung tâm nó. Quốc vương thì yếu, vào lúc 
thế kỉ XIII,

185
00:10:47,300 --> 00:10:50,000
quyền lực của ổng đã bị ràng buộc và giới 
hạn bởi một điều lệ

186
00:10:50,100 --> 00:10:52,200
mà lớp quý tộc đã bắt ông kí.

187
00:10:52,300 --> 00:10:55,900
Điều này nghĩa là chính quyền trung ương 
quá yếu để tổ chức

188
00:10:56,000 --> 00:10:59,300
quân đội thường trực hay thể chế nhà nước 
và vì thể không thể

189
00:10:59,400 --> 00:11:03,300
đánh đuổi quân Holstein Đức, người đã chinh 
phạt phần lớn của nam Đan Mạch.

190
00:11:03,400 --> 00:11:06,200
Scandinavia thời Trung cổ không hề khác biệt 
cho lắm

191
00:11:06,300 --> 00:11:08,600
với phần còn lại của châu Âu thời Trung đại.

192
00:11:12,000 --> 00:11:18,000
"Mùa đông đang Tới"

193
00:11:19,500 --> 00:11:23,200
Có một thứ mà đã phát triển Scandinavia khác 
biệt với phần còn lại

194
00:11:23,300 --> 00:11:23,900
của châu Âu,

195
00:11:24,000 --> 00:11:24,900
địa lí.

196
00:11:25,000 --> 00:11:28,400
địa hình gồ ghề của nó làm sử dụng đường 
bộ khó khăn, đặc biệt

197
00:11:28,500 --> 00:11:31,800
khi chuyển đông. Bạn không thể chỉ gọi một 
xe ủi tuyết để dọn đường

198
00:11:31,900 --> 00:11:37,300
trong thế kỉ XIV Gothland. Nhưng, thứ mà 
có rất nhiều là bờ biển.

199
00:11:37,400 --> 00:11:40,200
Điều này dẫn đến việc đi biển trở nên phổ 
thông và nhờ vào

200
00:11:40,300 --> 00:11:43,400
sự dư thừa của gỗ dễ dàng như một cách để 
di chuyển,

201
00:11:43,500 --> 00:11:47,000
nó đồng thời dẫn đến sự phát triển kinh tế 
xã hội quan trọng.

202
00:11:47,100 --> 00:11:50,200
Khoảng cách gần với Liên minh Hanse và các 
thành phố tự do của nó

203
00:11:50,300 --> 00:11:53,300
nghĩa là lượng lớn của cải thương mại nằm 
ở rất gần.

204
00:11:53,400 --> 00:11:55,400
Giao thương trong phần còn lại của châu Âu 
thời Trung cổ

205
00:11:55,500 --> 00:11:58,100
đa số được tạo điều kiện thông qua hệ thống 
các con sông và đường xá,

206
00:11:58,200 --> 00:12:01,300
sông và đường xá mà có thể bị điều khiển 
bởi các lãnh chúa khác nhau,

207
00:12:01,400 --> 00:12:05,100
người mà từ đó sẽ thu tô thuế từ bất kì thương 
gia nào dùng chúng.

208
00:12:05,200 --> 00:12:08,900
Tuy nhiên, không quý tộc nào sở hữu biển 
Bắc và biển Baltic.

209
00:12:09,000 --> 00:12:11,900
Nếu bạn muốn tham gia giao thương vào vùng 
biển Hanse,

210
00:12:12,000 --> 00:12:15,400
tất cả bạn cần làm là đóng một con thuyền, 
chất thứ bạn có để bán,

211
00:12:15,500 --> 00:12:16,900
và khơi buồm ra biển.

212
00:12:17,000 --> 00:12:20,700
Điều này dần dần bắt đầu làm rối loạn nền 
kinh tế trọng yếu của

213
00:12:20,800 --> 00:12:23,000
Châu Âu thời Trung cổ ở Scandinavia.

214
00:12:23,100 --> 00:12:25,800
Giao thương hay bất kì hoạt động thương mại 
vì vấn đề đó

215
00:12:25,900 --> 00:12:28,600
bị kìm nặng xuyên suốt châu Âu.

216
00:12:28,700 --> 00:12:31,800
Bạn phải có giấy phép giao thương từ nhà 
vua và trả tô thuế cao

217
00:12:31,900 --> 00:12:34,200
mà lãnh chúa đặt lên sự sử dụng của đường 
xá họ.

218
00:12:34,300 --> 00:12:38,900
Kết quả là sức mạnh kinh tế nằm gần như hoàn 
toàn với tầng lớp quý tộc,

219
00:12:39,000 --> 00:12:40,800
trừ khi bạn sông trong một thành phố tự do.

220
00:12:40,900 --> 00:12:45,200
Nhưng ở Scandinavia, không và không lãnh 
chúa nào có tiềm lực để

221
00:12:45,300 --> 00:12:49,300
sắp đặt và đánh thuế biển cả. Hoạt động kinh 
tế từ đó bắt đầu

222
00:12:49,400 --> 00:12:52,700
loan tỏa ra khắp tâng lớp tầng lớp nông dân, 
không bị hạn chế

223
00:12:52,800 --> 00:12:55,700
bởi tầng lớp quý tộc. Từ đó định hình tầng 
lớp nông dân như một

224
00:12:55,800 --> 00:12:58,400
lực lượng chính trị trong đấu tranh với tầng 
lớp quý tộc,

225
00:12:58,500 --> 00:13:00,700
sớm hơn nhiều xã hội khác.

226
00:13:00,800 --> 00:13:05,200
Một yếu tố địa lí nữa là quặng sắt Scandinavia, 
sự dồi dào về

227
00:13:05,300 --> 00:13:08,000
quặng sắt, đặc biệt là ở Thụy Điển, tạo ra 
một cuộc di cư của

228
00:13:08,100 --> 00:13:11,900
các nhà luyện kim lành nghề từ Đức mà đã 
giúp tạo ra

229
00:13:12,000 --> 00:13:15,200
một ngành công nghiệp luyện kim vào cuối 
thời Trung cổ. Thành lập ra

230
00:13:15,300 --> 00:13:19,600
thêm một ngành kinh tế bên ngoài sự điều 
khiển của giới quý tộc.

231
00:13:19,700 --> 00:13:24,500
Cái yếu tố địa lí cuối cùng là vĩ độ cao 
với mùa đông cực kì lạnh của họ.

232
00:13:24,600 --> 00:13:27,900
Mùa đông luôn luôn ép buộc hóa "kinh tế dự 
trữ", là để dành

233
00:13:28,000 --> 00:13:30,900
thực phẩm và nhiên liệu trong suốt những 
tháng mùa đông.

234
00:13:31,000 --> 00:13:35,000
Và ở Scandinavia,  mùa đông đặc biệt dài 
và lạnh tạo điều kiện cho một

235
00:13:35,100 --> 00:13:39,400
nền kinh tế dự trữ đặc biệt lớn. Qua các 
thế kỉ, điều này tạo ra

236
00:13:39,500 --> 00:13:43,500
một văn hoá mà các cộng đồng làm việc cùng 
nhau cho một lợi ích chung,

237
00:13:43,600 --> 00:13:47,400
và một quan điểm xã hội mà coi thời buổi 
tốt như một cơ hội

238
00:13:47,500 --> 00:13:50,800
để chuẩn bị cho thời buổi xấu, không như 
là các cá thể, nhưng

239
00:13:50,900 --> 00:13:53,700
như là một cộng đồng. Thông qua sự tích trữ 
nhu phẩm như là một

240
00:13:53,800 --> 00:13:57,900
cộng đồng, tổ chức kinh tế chung được lập 
ra bởi mỗi lớp nông dân

241
00:13:58,000 --> 00:13:59,900
mà được chạy bởi lớp nông dân đó.

242
00:14:00,000 --> 00:14:03,700
Các cộng đồng người Scandinavia bắt đầu tạo 
ra các tổ chức xã

243
00:14:03,800 --> 00:14:08,500
cho lợi ích lớn hơn của xã hội họ, làm bởi 
họ, và tin tưởng bởi họ

244
00:14:08,600 --> 00:14:11,800
sớm hơn bất kì nơi nào khác. Đây là một phía 
cạnh thường

245
00:14:11,900 --> 00:14:17,000
bị nhầm lẫn và hiểu sai bởi người ngoài. 
Khét tiếng là cánh cực phải Mĩ

246
00:14:17,100 --> 00:14:20,200
thường chế diễu phía cạnh này của xã hội 
Scandinavia

247
00:14:20,300 --> 00:14:23,700
là chủ nghĩa Cộng Sản, cho dù nó đi vào tồn 
tại vài thế kỉ

248
00:14:23,800 --> 00:14:26,000
trước khi Marx còn được sinh ra.

249
00:14:26,100 --> 00:14:30,100
Sai không kém, các anh Mác-xít vui vẻ diễn 
tả nó là chũ nghĩa xã hội,

250
00:14:30,200 --> 00:14:33,500
cho dù sự hình thành của nó trong chế độ 
phong kiến thời Trung cổ

251
00:14:33,600 --> 00:14:37,500
trái ngược với chủ nghĩa duy vật lịch sử 
của triết học Mác.

252
00:14:37,600 --> 00:14:40,200
Và nó không có hình thành qua đấu tranh giai 
cấp như

253
00:14:40,300 --> 00:14:43,600
thuyết học Mác-xít yêu cầu, nhưng mà qua 
thời tiết lạnh.

254
00:14:43,700 --> 00:14:47,500
Ta, tuy nhiên, nên cẩn thận không nhấn mạnh 
quá tầm quan trọng của

255
00:14:47,600 --> 00:14:51,200
sự phát triển địa lí và chính trị. Khí hậu 
lạnh ép buộc hóa

256
00:14:51,300 --> 00:14:55,700
kinh tế dự trữ cũng tồn tại ở Nga, tuy nhiên, 
ở đó, vua chúa đã

257
00:14:55,800 --> 00:14:59,100
có thể bồi đắp lên một thể chế nhà nước độc 
tài.

258
00:14:59,200 --> 00:15:02,400
Nhiều bờ biển khích lệ giao thương bằng đường 
biển cũng tồn tại ở

259
00:15:02,500 --> 00:15:05,800
đảo Anh nhưng quý tộc người Anh đã có thể 
giữ kiểm soát

260
00:15:05,900 --> 00:15:09,600
lên các thương cảng và vua chúa vẫn đủ mạnh 
để điều khiển

261
00:15:09,700 --> 00:15:12,100
các công ty thương mại độc quyền. Scandinavia 
đi qua

262
00:15:12,200 --> 00:15:15,800
sự phát triển chính trị này bằng chình nó, 
và bằng một cách độc lạ

263
00:15:15,900 --> 00:15:19,600
Và kết quả cuối cùng là trong khi đa số châu 
Âu thoát khỏi

264
00:15:19,700 --> 00:15:23,500
chế độ phong kiến với đấu tranh chính trị 
giữa một lớp quý tộc và

265
00:15:23,600 --> 00:15:27,400
nhà vua qua sự thành lập của một nhà nước 
chuyên chế, Scandinavia

266
00:15:27,500 --> 00:15:32,000
thoát khỏi chế độ phong kiến với một lớp 
nông dân lớn mạnh hơn nhiều

267
00:15:32,100 --> 00:15:33,300
so với phần còn lại của châu Âu.

268
00:15:33,400 --> 00:15:36,000
[Nhạc]

269
00:15:38,500 --> 00:15:39,100
[Tiếng nhạc violin]

270
00:15:39,200 --> 00:15:46,300
[Tiếng nhạc violin] "Thành lập nên lợi ích 
chung"

271
00:15:48,800 --> 00:15:52,000
Một trong những sự kiện lớn nhất mà dẫn đến 
sự hình hành của

272
00:15:52,100 --> 00:15:56,000
một cam kết cộng động sang một lợi ích chung 
trong Scandinavia

273
00:15:56,100 --> 00:15:57,500
là cuộc Cải cách Kháng nghị.

274
00:15:57,600 --> 00:16:01,400
Cuộc Cải cách gần như đi trùng với sự tan 
rã của Liên minh Kalmar,

275
00:16:01,500 --> 00:16:04,500
một vương quốc liên minh mà đã thống nhất 
toàn cõi Scandinavia.

276
00:16:04,600 --> 00:16:08,000
ra khỏi sự sụp đổ của nó, Đan Mạch ngước 
dậy với Iceland và Na-uy

277
00:16:08,100 --> 00:16:10,700
dưới trướng nó, những cùng với một khủng 
hoảng về chính quyền và

278
00:16:10,800 --> 00:16:13,900
nhà vua. Trong thời Trung cổ, Riksråd - một 
hội đồng

279
00:16:14,000 --> 00:16:17,400
của các quý tộc và giám mục đã giành được 
sức mạnh khổng lồ từ

280
00:16:17,500 --> 00:16:20,600
nhà vua. Ở lúc đầu của Cải cách Kháng nghị, 
một khủng hoảng

281
00:16:20,700 --> 00:16:24,200
trong người để kế ngai dẫn đến việc Rigsråd 
trì hoãn

282
00:16:24,300 --> 00:16:26,900
cuộc bầu cử của một vị cua mới và tự điều 
hành đất nước.

283
00:16:27,000 --> 00:16:30,800
Giới quý tộc trên lí thuyết là để đại diện 
công chúng nhưng

284
00:16:30,900 --> 00:16:34,400
trong đa số trường hợp, lớp quý tộc dùng 
các hội đồng Nghị viện

285
00:16:34,500 --> 00:16:38,000
để tăng quyền lực với cái giá của nhà vua, 
rồi sau đó lợi dụng

286
00:16:38,100 --> 00:16:41,400
lớp nông dân. Khi Giáo hội Luther lan tỏa 
ra tầng lớp nông dân và

287
00:16:41,500 --> 00:16:44,700
khả năng học được, nó đặt họ lên đối diện 
với tầng lớp quý tộc

288
00:16:44,800 --> 00:16:48,400
và các giám mục công giáo. Nội chiến nổ ra 
và dùng sự hỗ trợ

289
00:16:48,500 --> 00:16:51,300
của một tầng lớp nông dân và quý tộc cấp 
thấp đạo Tin Lành,

290
00:16:51,400 --> 00:16:55,100
Christian đệ Tam giành lấy ngôi vua Đan Mạch 
năm 1536.

291
00:16:55,200 --> 00:16:58,000
Christian là một người theo đạo Tin Lành 
cực kì nhiệt huyết,

292
00:16:58,100 --> 00:17:01,300
ông thành lập một nhà thờ Lutheran quốc gia 
và đẩy mạnh

293
00:17:01,400 --> 00:17:05,300
Giáo hội Luther ra khắp Đan Mạch và thần 
học Lutheran cộng với

294
00:17:05,400 --> 00:17:10,200
lớp nông dân đã mạnh thêm rồi nảy sinh một 
thay đổi lớn trong

295
00:17:10,300 --> 00:17:13,600
xã hội Đan Mạch. Một nguyên tắc cốt lõi của 
Giáo hội Luther đó là

296
00:17:13,700 --> 00:17:17,000
tất cả mọi người nên có khả năng để đọc, 
hiểu và thông dịch

297
00:17:17,100 --> 00:17:21,400
cuốn kinh thánh. Niềm tin đó phải được làm 
có sẵn và tiếp cận được

298
00:17:21,500 --> 00:17:25,500
cho tất cả vì chính họ qua chính họ và không 
để bị đọc

299
00:17:25,600 --> 00:17:27,300
cho họ bởi một phẩm quyền tôn giáo.

300
00:17:27,400 --> 00:17:30,800
Trong Đan Mạch, cái này có kết quả là các 
mục sư Lutheran

301
00:17:30,900 --> 00:17:34,400
Ngày càng dạy tầng lớp nông dân cách để đọc 
và viết.

302
00:17:34,500 --> 00:17:37,700
Khả năng đọc viết nổ tung giữa tầng lớp nông 
dân Đan Mạch.

303
00:17:37,800 --> 00:17:41,800
Đan Mạch có thể là xã hội biết đọc viết hoạn 
toàn đầu tiên ở châu Âu.

304
00:17:41,900 --> 00:17:45,300
Để đẩy xa thêm điều này, nhà thờ Lutheran 
Đan Mạch xây trường công

305
00:17:45,400 --> 00:17:50,000
ở mỗi thị trấn khắp Đan Mạch, để dạy mọi 
người cách để đọc và viết.

306
00:17:50,100 --> 00:17:53,700
Và đến cuối những năm 1500, cái hệ thống 
các trường này đã phát triển

307
00:17:53,800 --> 00:17:55,900
thành một hệ thống trường công lập hoàn chỉnh.

308
00:17:56,000 --> 00:18:00,200
Ba thế kỉ sau, Đan Mạch sẽ thực ra là nước 
đầu tiên

309
00:18:00,300 --> 00:18:04,300
cho vào hệ thống đi học bắt buộc năm 1813.

310
00:18:04,400 --> 00:18:07,900
Đan Mạch, sớm hơn nước khác qua trình độ 
học vấn, đã phát triển

311
00:18:08,000 --> 00:18:12,300
tầng lớp nông dân nó thành một lớp xã hội 
có tổ chức và học vấn tốt,

312
00:18:12,400 --> 00:18:15,600
một lớp xã hội mà có một sự chú tâm vào một 
lợi ích chung

313
00:18:15,700 --> 00:18:20,100
cho xã hội. Được huy động qua đạo giáo của 
Giáo hội Luther

314
00:18:20,200 --> 00:18:24,000
và ủng hộ qua cơ cấu kinh tế được xây dựng 
từ lâu về trước.

315
00:18:24,100 --> 00:18:28,200
Và lớp xã hội đó bắt đầu hành động quả quyết 
hơn và đòi nhiều

316
00:18:28,300 --> 00:18:31,800
quyền lức chính trị vào cuối những năm 1600 
và đầu 1700.

317
00:18:31,900 --> 00:18:36,800
Nhà vua Đan Mạch vẫn cố xây một nhà nước 
chuyên chế với quyền lực

318
00:18:36,900 --> 00:18:40,200
tập trung vào nhà vua, cũng như mọi vua chúa 
châu Âu đã làm.

319
00:18:40,300 --> 00:18:43,300
Và cũng như trong phần còn lại của châu Âu, 
họ chủ yếu phải đua giành

320
00:18:43,400 --> 00:18:46,800
với tầng lớp quý tộc Đan Mạch. Không như 
ở Anh, đây không có

321
00:18:46,900 --> 00:18:50,500
hiến chương pháp lý nào như "Đại Hiến chương". 
Thay vào đó,

322
00:18:50,600 --> 00:18:54,300
mỗi vua Đan Mạch mới phải kí một hiến chương 
mới, gọi là

323
00:18:54,400 --> 00:18:58,300
"aandfæstning", và phải đấu tranh với quý 
tộc Đan Mạch qua từng cái

324
00:18:58,400 --> 00:19:01,900
lực, quyền và đặc quyền để cho đi và chiếm 
lấy.

325
00:19:02,000 --> 00:19:05,100
Sau khi thua một cuộc chiến trước Thủy Điển 
năm 1660.

326
00:19:05,200 --> 00:19:08,000
Nhà vua đã dùng cuộc khủng hoảng kéo theo 
để bãi bỏ

327
00:19:08,100 --> 00:19:11,400
hội đồng Nghị viện của lớp quý tộc và chính 
thức thành lập một

328
00:19:11,500 --> 00:19:12,800
nhà nước chuyên chế.

329
00:19:12,900 --> 00:19:17,700
Nhà nước chuyên chế này, tuy nhiên, tiếp 
tục ở trong xung đột với

330
00:19:18,000 --> 00:19:21,200
tham vọng chính trị và kinh tế của tầng lớp 
quý tộc Đan Mạch.

331
00:19:21,300 --> 00:19:26,100
Kết quả là, bắt đầu từ những năm 1700, thứ 
gì đó khác lạ xảy ra,

332
00:19:26,200 --> 00:19:29,600
Vua chúa Đan Mạch bắt đầu sử dụng quyền lực 
của

333
00:19:29,700 --> 00:19:33,600
nhà nước chuyên chế Đan Mạch để tăng đặc 
quyền và

334
00:19:33,700 --> 00:19:35,500
quyền lợi của tầng lớp nông dân.

335
00:19:35,600 --> 00:19:39,200
Vua chúa ngày càng bãi bỏ những tàn tích 
cuối cùng của

336
00:19:39,300 --> 00:19:43,100
chế độ nông nô, họ bãi bỏ quyền của quý tộc 
để dùng hình phạt thể xác

337
00:19:43,200 --> 00:19:46,900
lên người thuê nhà, tá điền được ban quyền 
để sở hữu tư nhân

338
00:19:47,000 --> 00:19:50,800
và kế thừa đất đai. Và những hạn chế còn 
lại lên hoạt động thương mại

339
00:19:50,900 --> 00:19:54,600
mà ủng hộ tầng lớp quý tộc được gỡ bỏ khỏi 
tầng lớp nông dân.

340
00:19:54,800 --> 00:19:57,700
Tại sao vua chúa Đan Mạch làm điều này trong 
khi theo đuổi

341
00:19:57,800 --> 00:19:59,400
một nhà nước chuyên chế?

342
00:19:59,900 --> 00:20:05,000
Bởi vì tăng cường sự phân quyền của lớp nông 
dân đến với cái giá của

343
00:20:05,100 --> 00:20:09,100
lớp quý tộc, trở ngại chính trị chính với 
nhà vua.

344
00:20:09,200 --> 00:20:12,600
Sự phát triển chính trị này trong tầng lớp 
xã hội là cực kì

345
00:20:12,700 --> 00:20:14,000
đặc trưng với Scandinavia.

346
00:20:14,100 --> 00:20:18,400
Ở Anh, lớp quý tộc và nhà vua tìm thấy sự 
thỏa hiệp mà trao quyền cho

347
00:20:18,500 --> 00:20:21,800
lớp quý tộc như người bảo vệ của nền quân 
chủ để đổi lại

348
00:20:21,900 --> 00:20:23,400
cho quyền và đặc quyền.

349
00:20:23,500 --> 00:20:28,600
Ở Phổ, nhà vua tuyển lớp quý tộc làm sĩ quan 
trong sự xây dựng

350
00:20:28,700 --> 00:20:32,300
của một quân đội chuyên nghiệp và bộ máy 
quan liêu nó để trị nước

351
00:20:32,400 --> 00:20:34,400
như một chế độ độc tài quân sự.

352
00:20:34,500 --> 00:20:39,000
Ở Pháp, vua chúa đấu tranh với lớp quý tộc 
để khuất phục họ để

353
00:20:39,100 --> 00:20:43,200
tạo ra của một nhà nước chuyên chế với cái 
giá của tất cả người khác.

354
00:20:43,300 --> 00:20:47,400
Ở Nga, nhà vua khuất phục lớp quý tộc và 
thu nhập họ

355
00:20:47,500 --> 00:20:50,300
trong một liên minh để bóc lột lớp nông dân 
trong một

356
00:20:50,400 --> 00:20:52,200
chế độ chuyên chế gần như hoàn hảo.

357
00:20:52,500 --> 00:20:56,800
Ở Ba Lan, lớp quý tộc lập một khối chính 
trị mạnh mẽ mà

358
00:20:56,900 --> 00:21:00,500
làm suy yếu quyền lực của nhà vua và nhà 
nước để họ có thể

359
00:21:00,600 --> 00:21:02,700
bốc lột lớp nông dân cho chỉ họ.

360
00:21:02,800 --> 00:21:07,000
Trái ngược với tất cả phát triển chính trị 
của châu Âu,

361
00:21:07,100 --> 00:21:10,800
thú làm cho sự phát triển chính trị của Đan 
Mạch và Scanđinavia

362
00:21:10,900 --> 00:21:14,900
đặc trưng đến vậy là nhà vua trao quyền cho 
lớp nông dân

363
00:21:15,000 --> 00:21:20,000
và tuyển họ làm đồng minh để hủy hoại tham 
vọng chính trị của

364
00:21:20,100 --> 00:21:21,200
tầng lớp quý tộc.

365
00:21:21,300 --> 00:21:24,900
Tầng lớp nông dân lớn mạnh này ảnh hưởng 
quyết định lên Đan Mạch

366
00:21:25,000 --> 00:21:27,500
xuyên suốt những năm 1700 và 1800.

367
00:21:27,600 --> 00:21:31,600
Nó là, để ví dụ, một lí do vì sao Đan Mạch 
không bao giờ tham gia sâu

368
00:21:31,800 --> 00:21:33,100
vào chủ nghĩa đế quốc châu Âu.

369
00:21:33,200 --> 00:21:36,900
Thuộc địa nhỏ bé của Đan Mạch ở vùng Ca-ri-bê, 
Ấn Độ, Tây Phi

370
00:21:37,000 --> 00:21:39,300
được chạy bởi công ti Đông Ấn Đan Mạch.

371
00:21:39,400 --> 00:21:42,600
Và đơn giản là liên doanh độc quyền của lớp 
quý tộc được ban bởi

372
00:21:42,700 --> 00:21:45,700
nhà vua hay chạy bởi nhà vua. Họ chưa bao 
giờ hưởng nhiều

373
00:21:45,800 --> 00:21:49,000
ủng hộ công chúng. Công dân Đan Mạch đang 
phát triển

374
00:21:49,100 --> 00:21:52,900
coi sự theo đuổi giàu có và chinh phạt nơi 
xa xôi là một phí phạm,

375
00:21:53,000 --> 00:21:56,900
khi nổ lực có thể thay vào đó làm để xây 
phồn vinh ở quê nhà.

376
00:21:57,000 --> 00:21:59,300
Thứ mà cuối cùng đã đem nền dân chủ đến Đan 
Mạch, tuy nhiên,

377
00:21:59,400 --> 00:22:02,900
không phải là sự phát triển bên trong, nhưng 
sự kiện bên ngoài

378
00:22:03,000 --> 00:22:06,300
mà đóng vai trò chất xúc tác cho sự phát 
triển bên trong.

379
00:22:06,400 --> 00:22:09,800
Trong chiến tranh Napoléon, Đan Mạch pheo 
phe Napoléon

380
00:22:09,900 --> 00:22:10,700
và thua.

381
00:22:10,800 --> 00:22:14,500
Và dẫn đến việc mất kiểm soát Na-uy cho Thụy 
Điển.

382
00:22:14,700 --> 00:22:18,700
Nhưng quan trọng hơn nhiều là các bang Đức 
nhận được quyền để

383
00:22:18,800 --> 00:22:22,800
xen vào vấn đề chính trị nội bộ của Đan Mạch 
bởi vì

384
00:22:22,900 --> 00:22:26,100
dân số Đức của tỉnh Schleswig-Holstein.

385
00:22:26,200 --> 00:22:29,900
Những lời kêu gọi cho đại diện chính trị 
và quyền  dựa trên giai cấp

386
00:22:30,000 --> 00:22:33,500
giờ đánh với khác vọng của một lớp quý tộc 
Đức giàu có của

387
00:22:33,600 --> 00:22:38,600
Schleswig-Holstein. Và gây đấu đá về bản 
sắc dân tộc với dân số Đức.

388
00:22:38,700 --> 00:22:42,800
Dân chủ đã không còn chỉ là một khát vọng 
của một giai cấp

389
00:22:42,900 --> 00:22:44,900
nhưng mà của một bản sắc dân tộc.

390
00:22:45,000 --> 00:22:48,000
Một phong trào phục hưng tín ngưỡng trỗi 
dậy trong thập niên 1840

391
00:22:48,100 --> 00:22:50,900
dưới trướng Nikolaj Frederik Severin Grundtvig, 
thứ mà phần lớn

392
00:22:51,000 --> 00:22:54,900
tập hợp nông dân nhỏ lại để đòi cho một hệ 
thống giáo dục tư thục

393
00:22:55,000 --> 00:22:57,000
như một thay thế cho hệ thống công lập.

394
00:22:57,100 --> 00:23:00,500
Phong trào này gọi là "Grundtvigian" bắt 
đầu sự hình thành của một

395
00:23:00,600 --> 00:23:03,900
nền dân chủ lập hiến với phiếu bầu được trao 
cho mọi đàn ông

396
00:23:04,000 --> 00:23:05,300
năm 1849.

397
00:23:05,400 --> 00:23:09,300
Sự phân quyền dân chủ xảy ra sớm hơn trong 
phần còn lại ở châu Âu.

398
00:23:09,400 --> 00:23:13,700
Một cống hiến lớn nữa đến sự tạo thành thể 
chế nhà nước Đan Mạch

399
00:23:13,800 --> 00:23:17,600
là khi Phổ đi chiến nhau với Đan Mạch qua 
dân thiểu số Đức nó.

400
00:23:17,700 --> 00:23:21,300
Đan Mạch thua cuộc chiến đó và hậu quả là 
mất Schleswig-Holstein.

401
00:23:21,400 --> 00:23:24,800
Điều này để lại Đan Mạch một xã hội đồng 
nhất ngôn ngữ với một

402
00:23:24,900 --> 00:23:28,000
công chúng đã được phân quyền bởi nền dân 
chủ mà thành ra có thể

403
00:23:28,100 --> 00:23:31,300
tham gia vào sự xây dựng của một nhà nước 
và lợi ích chung

404
00:23:31,400 --> 00:23:35,100
mà không có sự can thiệp hay đánh lạc hướng 
bên ngoài.

405
00:23:35,200 --> 00:23:39,400
[Nhạc]

406
00:23:39,500 --> 00:23:44,500
[Tiếng nhạc piano] "Sự hình thành của chính 
sách phúc lợi Scandinavia"

407
00:23:44,800 --> 00:23:46,900
Hãy quay lại tí về những năm 1700,

408
00:23:47,000 --> 00:23:50,500
Sự trao quyền sở hữu đất cho nông dân nhỏ 
chắc là một trong những

409
00:23:50,600 --> 00:23:54,600
bước lớn nhất trong sự phát triển chính trị 
của Đan Mạch và Scandinavia.

410
00:23:54,700 --> 00:23:56,600
Điều này chủ yếu bắt đầu ở Na-uy dưới

411
00:23:56,700 --> 00:24:00,500
trướng Đan Mạch giữa cuối những năm 1700 
qua một qua trình sử học

412
00:24:00,600 --> 00:24:03,700
gọi là "Sự cá nhân hóa của nông nghiệp".

413
00:24:03,800 --> 00:24:07,500
Cái phong tục địa chủ đất lớn bị thay thế 
với

414
00:24:07,600 --> 00:24:10,800
các địa chủ nhà đình nhỏ. Cái ruộng gia đình 
nhỏ đó bắt đầu

415
00:24:10,900 --> 00:24:14,500
ở Na-uy qua hàng thế kỉ đã trở thành đơn 
vị sản xuất cơ bản

416
00:24:14,600 --> 00:24:16,100
của nền kinh tế Scandinavia.

417
00:24:16,200 --> 00:24:19,900
Khi công nghiệp hóa đến, cái hậu quả là đã 
không có gián đạn lớn nào

418
00:24:20,000 --> 00:24:21,100
trong cơ cấu cộng đồng.

419
00:24:21,200 --> 00:24:24,400
Công nghiệp hóa xuyên suốt phần còn lại châu 
Âu đa số nảy ra do

420
00:24:24,500 --> 00:24:27,700
các địa chủ lớn dọn đất, làm rối loạn nền

421
00:24:27,800 --> 00:24:31,300
kinh tế của thợ thủ công và nông nô. Các 
cộng đồng xây xung quanh

422
00:24:31,400 --> 00:24:35,400
những ngành kinh tế này đổ vỡ, di cư vào 
thành thị, trở thành một phần

423
00:24:35,500 --> 00:24:39,100
của liên hợp nhà máy công nghiệp và tạo ra 
một giai cấp xã hội mới,

424
00:24:39,200 --> 00:24:41,000
giai cấp cồng công nhân.

425
00:24:41,100 --> 00:24:44,900
Điều đó, ở một mức độ lớn đã không xảy ra 
ở Scandinavia hay

426
00:24:45,000 --> 00:24:48,800
ít nhất rất là khác nhau. Sự thương mại hóa 
và công nghiệp hóa của

427
00:24:48,900 --> 00:24:53,300
nông nghiệp Scandinavia là một quá trình 
cực kì lâu và dần dần mà mất

428
00:24:53,400 --> 00:24:55,700
từ thập niên 1780 đến thập niên 1950.

429
00:24:55,800 --> 00:24:59,700
Nó cũng vẫn ở trong kiểm soát nông dân nhỏ 
và chủ doanh nghiệp nhỏ

430
00:24:59,800 --> 00:25:01,100
và các cộng đồng họ.

431
00:25:01,200 --> 00:25:04,800
Là một kết quả của điều này, cái gắn bó và 
cơ cấu cộng đồng mạnh mẽ

432
00:25:04,900 --> 00:25:08,000
mà đã được phát triển trong hàng thế kỉ trước 
kia được bảo tồn.

433
00:25:08,100 --> 00:25:11,700
Đây bao gồm cái phong tục chăm sóc cộng đồng 
mà nảy ra từ một

434
00:25:11,800 --> 00:25:13,300
nền kinh tế dự trữ mùa đông của nông dân.

435
00:25:13,400 --> 00:25:15,500
Và nó không nên là một bất ngờ khi đa số

436
00:25:15,600 --> 00:25:19,300
phong trào và đảng phái chính trị trong nền 
dân chủ Scandinavia trẻ

437
00:25:19,400 --> 00:25:22,100
có cội nguồn chúng từ chốn nông thôn Scandinavia.

438
00:25:22,200 --> 00:25:25,900
Những thế lực này đi vào đối lập chính trị 
với thêm lớp tinh hoa đô thị

439
00:25:26,000 --> 00:25:29,000
nhưng với trong khuôn khổ dân chủ, không 
bên nào chống đối

440
00:25:29,100 --> 00:25:31,700
thể chế xã hội của chăm sóc cộng đồng.

441
00:25:31,800 --> 00:25:35,500
Grundtvigian - một phong trào tôn giáo chính 
trị nông mà

442
00:25:35,600 --> 00:25:38,300
ở khúc cuối lập ra một nền quân chủ lập hiến 
ở Đan Mạch,

443
00:25:38,400 --> 00:25:41,300
một ví dụ điển hình của điều này, mối quan 
tâm của họ là trong

444
00:25:41,400 --> 00:25:45,300
công cuộc định hình nhà nước qua thể chês 
nó đã cho thấy và đặt các

445
00:25:45,400 --> 00:25:48,100
tiêu chuẩn chuẩn mực đạo đức của xã hội nói 
chung.

446
00:25:48,200 --> 00:25:51,600
Sự đối lập của họ với trường công lập không 
hẳn là một đối lập với

447
00:25:51,700 --> 00:25:55,600
nhà nước mà nó là trong đối lập với khái 
niệm của vua chúa Đan Mạch

448
00:25:55,700 --> 00:25:58,600
về cái từ "công lập" và "của chung".

449
00:25:58,700 --> 00:26:02,500
Trong thời mà họ còn trong chính quyền, họ 
đặt tên lại các tổ chức công

450
00:26:02,600 --> 00:26:07,300
từ "công lập" như "trường công lập" thành 
"trường nhân đân".

451
00:26:07,400 --> 00:26:11,400
Đối với họ, các tổ chức công để chăm sóc 
và phục vụ cho xã hội phải

452
00:26:11,500 --> 00:26:16,000
là miễn phí phi lợi nhuận, trong đó họ được 
dựa trên phục vụ tự nguyện

453
00:26:16,100 --> 00:26:20,200
cho xã hội thay vì một phục vụ được nhà nước 
ủy nhiệm hay ép buộc

454
00:26:20,300 --> 00:26:24,900
cho xã hội. Phục vụ cho xã hội không nên 
bị ủy nhiệm, nó nên là

455
00:26:25,000 --> 00:26:29,000
thứ gì đó mà dân chúng tham gia vào bởi mong 
muốn được giúp lẫn

456
00:26:29,100 --> 00:26:29,600
nhau.

457
00:26:29,700 --> 00:26:32,600
Điều này có vẻ như là một thứ phụ nhưng nó 
thứ

458
00:26:32,700 --> 00:26:35,600
xác định sự khác biệt lớn lao giữa sự hình 
thành của

459
00:26:35,700 --> 00:26:39,100
lí tưởng Scandinavia và của Đức cho một lợi 
ích và

460
00:26:39,200 --> 00:26:40,000
nhà nước phúc lợi chung.

461
00:26:40,100 --> 00:26:44,000
Nếu bạn đến trường ở Đức, bạn chắc là được 
dạy là Bismarck

462
00:26:44,100 --> 00:26:46,100
đã phát minh hệ thông y tế công cộng của 
ta, nhưng đó

463
00:26:46,200 --> 00:26:49,400
không phải là sự thật. Hệ thông y tế công 
cộng đầu tiên của Đức

464
00:26:49,500 --> 00:26:54,100
là bình bảo hiểm tạo ra bởi công nhân nhà 
máy Phổ ở thập niên 1860,

465
00:26:54,200 --> 00:26:57,600
những hợp đồng công đoàn được kí đó để bỏ 
một % thu nhập họ vào

466
00:26:57,700 --> 00:27:01,600
một bình y tế chung. Khi điều này trở nên 
rộng rãi khắp Đức,

467
00:27:01,700 --> 00:27:06,500
Bismarck ủy nhiệm nó và xây cơ quan nhà nước 
để nắm kiểm soát lên

468
00:27:06,600 --> 00:27:08,000
các bình bảo hiểm này thành một

469
00:27:08,100 --> 00:27:10,300
ngành y tế công cộng do nhà nước điều hành.

470
00:27:10,400 --> 00:27:13,300
Bismarck làm điều này không phải vì ông quan 
tâm đến sức khỏe của

471
00:27:13,400 --> 00:27:16,500
công nhân nhà máy Đức, ông làm điều này bởi 
ông sợ là

472
00:27:16,600 --> 00:27:21,000
công nhân nhà máy Đức đang tạo ra một tổ 
chức độc lập và bên ngoài

473
00:27:21,100 --> 00:27:24,200
của nhà nước chuyên chế quân phiệt Phổ.

474
00:27:24,300 --> 00:27:27,000
Nhà nước phúc lợi Đức được tạo ra để là một 
cơ chế

475
00:27:27,100 --> 00:27:30,500
để nhà nước kiểm soát, trái ngược với nhà 
nước phúc lợi Scandinavia

476
00:27:30,600 --> 00:27:34,700
sinh ra từ một sự tự nguyện toàn thể, một 
cam kết xã hội

477
00:27:34,800 --> 00:27:35,800
cho một lợi ích chung.

478
00:27:35,900 --> 00:27:39,300
Đến thập niên 1880, sự công nghiệp hóa của 
nền kinh tế Đan Mạch

479
00:27:39,400 --> 00:27:42,800
bắt đầu bùng nổ sớm hơn bất kì đâu khác trong 
Scandinavia

480
00:27:42,900 --> 00:27:45,500
và đã phát triển một giai cấp công nhân công 
nghiệp,

481
00:27:45,600 --> 00:27:48,200
trong khi ở phần còn lại của châu Âu, công 
nghiệp hóa dẫn đến

482
00:27:48,300 --> 00:27:51,600
nhà nghèo, quy tắc đạo đức khắc khe, đấu 
đá với công đoàn,

483
00:27:51,700 --> 00:27:54,600
nỗi sợ bị cách mạng, phong trào và đình công 
của các Mác-xit,...

484
00:27:54,700 --> 00:27:57,600
Ở Đan Mạch, nó có kết quả là một cuộc bàn 
luận chính trị về

485
00:27:57,700 --> 00:28:01,800
"Arbejder spørgsmål" - "Câu hỏi của công 
nhân", nghĩa ở mức độ nào

486
00:28:01,900 --> 00:28:03,800
thì xã hội có trách nhiệm để lo

487
00:28:03,900 --> 00:28:06,800
cho nhu cầu của công nhân và người lao động 
nó.

488
00:28:06,900 --> 00:28:10,500
Và kết quả là sự thành lập của nhà nước phúc 
lợi đầu tiên,

489
00:28:10,600 --> 00:28:13,300
Đan Mạch giới thiệu một quỹ hưu trí nhà nước 
với một

490
00:28:13,400 --> 00:28:17,800
tuổi nghỉ hưu chính thức là 60 năm 1891, 
một hệ thống y tế công cộng

491
00:28:17,900 --> 00:28:22,200
năm 1892, một bảo hiểm tai nạn cho công nhân 
công cộng năm 1989,

492
00:28:22,300 --> 00:28:26,200
bảo hiểm thất nghiệp được thông qua năm 1907 
và phúc lợi tàn tật

493
00:28:26,300 --> 00:28:27,500
được giới thiệu năm 1913.

494
00:28:27,600 --> 00:28:31,700
Người Scandinavia đứng đầu thư gì đó mới 
trong cuối thế kỉ XIX,

495
00:28:31,800 --> 00:28:33,700
Các chương trình của nhà nước để chăm sóc 
xã hội xuyên suốt

496
00:28:33,800 --> 00:28:37,100
thế giới trước đó thường đã được làm như 
luật của nhà nghèo,

497
00:28:37,200 --> 00:28:41,400
như một kiểu từ thiện mà xã hội sẽ chăm sóc 
cho những ai bất hạnh.

498
00:28:41,500 --> 00:28:44,900
Khái niệm này là thứ gì đó người Scandinavia 
từ bỏ đi, thay vào đó

499
00:28:45,000 --> 00:28:50,200
binh vực cho thể chế với bảo hiểm xã hội 
và trách nhiệm xã hội.

500
00:28:50,300 --> 00:28:54,200
Việc này cộng với một chính sách để mở rộng 
sự thu nhập dữ liệu

501
00:28:54,300 --> 00:28:57,200
xuyên suốt cả nước. Đan Mạch không như bất 
kì nước nào khác bị

502
00:28:57,300 --> 00:29:00,900
ám ảnh với thống kê và điều đó có nguồn gốc 
của nó từ thập niên 1890.

503
00:29:01,000 --> 00:29:04,900
Người Đan Mạch thành lập ra thể chế nhà nước 
mà từ cái thiết kế nó

504
00:29:05,000 --> 00:29:08,000
là đã tồn tại để thu thập dữ liệu và vượt 
xa yêu cầu của họ để

505
00:29:08,100 --> 00:29:10,500
tìm vấn đề cho nhà nước để giải quyết,

506
00:29:10,600 --> 00:29:14,900
thay vì chờ cho một vấn đề ẩn nấu để mưng 
mủ, lớn lên, và trở thành

507
00:29:15,000 --> 00:29:16,400
điều không thể tránh khỏi để đối mặt.

508
00:29:16,500 --> 00:29:20,500
Một nhà nước tích cực mà tồn tại để ohucj 
vụ và làm để nâng cao

509
00:29:20,600 --> 00:29:24,500
xã hội thay vì một nhà nước thu động mà dẫn 
xã hội phần lớn chỉ

510
00:29:24,600 --> 00:29:28,900
mình nó và chỉ giải quyết vấn đề khi đối 
diện chúng trở thành bất khả dĩ.

511
00:29:29,000 --> 00:29:31,600
Bạn có thể thấy cái di sản của điều này xuyên 
suốt Scandinavia:

512
00:29:31,700 --> 00:29:35,800
Na-uy có quỹ đầu tư quốc gia lớn nhất thế 
giới, thu thập được ra từ

513
00:29:35,900 --> 00:29:40,000
doanh thu của dầu mỏ nó và giữ cho đầu tư 
công cộng và như một tài nguyên

514
00:29:40,100 --> 00:29:41,500
để lỡ mọi chuyện đi xuống,

515
00:29:41,600 --> 00:29:43,600
một lí do tại sao Đan Mạch dẫn đầu thế giới 
trong

516
00:29:43,700 --> 00:29:47,700
cải cách năng lượng xanh là bởi vì nó có 
thể chế nhà nước xây quanh

517
00:29:47,800 --> 00:29:50,500
một nhà nước tự đi tìm kiếm vấn đề để giải 
quyết.

518
00:29:50,600 --> 00:29:53,800
người Đan mạch, hậu quả là, giải quyết thay 
đổi khí hậu và đa số

519
00:29:53,900 --> 00:29:56,700
vấn đề xã hội và chính trị sơm hơn bất kì 
ai khác.

520
00:29:56,800 --> 00:29:59,900
Trong quãng thời gian trước Thế chiến, Đan 
Mạch lúc đó tiên phong

521
00:30:00,000 --> 00:30:02,100
thứ gì đó mới lần nữa, lần này qua

522
00:30:02,200 --> 00:30:06,300
phong trào chũ nghĩa xã hội mới, đặc biệt 
cho một khủng hoảng trong

523
00:30:06,400 --> 00:30:09,000
chũ nghĩa xã hội gây ra bởi đệ nhất Thế chiến.

524
00:30:09,100 --> 00:30:12,400
Đan Mạch giữ mình bên ngoài cuộc chiến này, 
nhưng mà cách mà

525
00:30:12,500 --> 00:30:15,500
các công nhân công nghiệp xuyên suốt châu 
Âu đã cổ vũ cho và

526
00:30:15,600 --> 00:30:18,200
tham gia cuộc chiến đó và cách mà các đảng 
xã hội chủ nghĩa

527
00:30:18,300 --> 00:30:20,900
khắp châu Âu đã tham gia vào cái nguyên do 
cho cuộc chiến để lại

528
00:30:21,000 --> 00:30:23,400
phong trào xã hội chủ nghĩa Đan Mạch mất 
ý chí và trong một

529
00:30:23,500 --> 00:30:24,600
khủng hoảng danh tính.

530
00:30:24,700 --> 00:30:28,600
Nó là bằng chứng là không hề có thứ gì là 
một quốc tế xã hội,

531
00:30:28,700 --> 00:30:32,100
không phong trào công nhân quốc tế, mà là 
lợi ích quốc gia

532
00:30:32,200 --> 00:30:35,500
đứng trên những yêu cầu xã hội-chính trị 
của công nhân nhà máy trong

533
00:30:35,600 --> 00:30:36,200
các nước đó.

534
00:30:36,300 --> 00:30:39,800
Các anh Đan Mạch theo xã hội chủ nghĩa vì 
thế mà ngày càng bỏ đi

535
00:30:39,900 --> 00:30:44,000
cái ý tưởng để thành lập ra một chủ nghĩa 
xã hội quốc tế,

536
00:30:44,100 --> 00:30:48,500
ngày càng chọn cho cái ý tưởng để thành lập 
xã hội chủ nghĩa nơi quê nhà.

537
00:30:48,600 --> 00:30:52,700
Một cộng đồng quốc gia được thấy là một điều 
kiện để thành lập

538
00:30:52,800 --> 00:30:54,800
một cộng đồng quốc tế.

539
00:30:54,900 --> 00:30:58,000
Rồi đến cuộc cách mạng 1917 và sự kiện này 
đã chia rẽ

540
00:30:58,100 --> 00:31:01,600
phong trào xã hội chủ nghĩa châu Âu thành 
phe mà bênh vực cho

541
00:31:01,700 --> 00:31:05,400
Chuyên chính vô sản và phe mà ước được thành 
lập xã hội chủ nghĩa

542
00:31:05,500 --> 00:31:06,900
qua một nhà nước dân chủ tự do.

543
00:31:07,000 --> 00:31:10,300
Các phong trào xã hội chủ nghĩa của Scandinavia 
đã hoàn toàn thay đổi

544
00:31:10,400 --> 00:31:12,200
sau cuối đệ nhị Thế chiến (*đệ nhất Thế chiến). 
Ở Thụy Điển,

545
00:31:12,300 --> 00:31:15,900
họ bênh vực cho một "Folkhemmet", dịch là 
một "mái nhà của nhân dân".

546
00:31:16,000 --> 00:31:18,200
Và châm ngôn của đảng Xã Hội Đan Mạch trở 
thành

547
00:31:18,300 --> 00:31:21,900
"Danmark For Forket", nghĩa là "Đan Mạch 
cho nhân dân".

548
00:31:22,000 --> 00:31:25,300
"Nhân dân" trong ngữ cảnh này được hiểu là 
một bộ phận văn hóa và

549
00:31:25,400 --> 00:31:28,200
công cộng được đại diện qua một cuộc bỏ phiếu 
công chúng.

550
00:31:28,300 --> 00:31:32,500
Nó buộc vào và xây trên cái ý tưởng về một 
thể chế của lợi ích chung

551
00:31:32,600 --> 00:31:36,100
cho chủ nghĩa tình nguyện và cũng cách biệt 
Scandinavia khỏi

552
00:31:36,200 --> 00:31:39,600
mấy định nghĩa khác như là định nghĩa phân 
biệt chủng tộc của Đức

553
00:31:39,700 --> 00:31:43,200
của một loại người là một thực thể sinh học 
của một "Volk" (dân tộc).

554
00:31:43,300 --> 00:31:45,700
Chính sách xã hội ở Đan Mạch không phải là 
thành quả của việc

555
00:31:45,800 --> 00:31:48,800
làm hài lòng giai cấp hay nhà nước chiếm 
hữu mà là cam kết chung

556
00:31:48,900 --> 00:31:52,700
cho sự ổn định. Các anh xã hội chũ nghĩa 
Đan Mạch ngày càng bỏ đi

557
00:31:52,800 --> 00:31:56,400
lời gọi của các Mác-xít cho chuyên chính 
vô sản và chũ nghĩa Marx

558
00:31:56,500 --> 00:31:59,700
và vì thế, dân chủ xã hội như là một phong 
trào được sinh ra ở Đan Mạch

559
00:31:59,800 --> 00:32:02,200
giữa 1914 và 1929.

560
00:32:03,000 --> 00:32:06,100
Lãnh đạo kháng chiến quân Nazi đóng chiếm 
của Đan Mạch - Hal Koch

561
00:32:06,200 --> 00:32:09,600
chắc là đã giải thích tốt nhất thứ đã làm 
nền dân chủ Scandinavia

562
00:32:09,700 --> 00:32:13,700
đặc biệt đến vậy. Ông nhấn mạnh sự khác biệt 
giữa một "dân chủ bảo vệ",

563
00:32:13,800 --> 00:32:18,000
thứ mà có quyền và luật nhất định được đặt 
là không thể trái phạm dưới

564
00:32:18,100 --> 00:32:21,900
bất kì hình thức nào như Hoa Kì với tu chính 
hiến pháp

565
00:32:22,000 --> 00:32:24,900
và một "dân chủ phát triển", nghĩa là một 
nền dân chủ

566
00:32:25,000 --> 00:32:27,300
mà tiến hóa theo thời gian để thích nghi 
với

567
00:32:27,400 --> 00:32:30,600
hiện thực văn hóa, kinh tế và xã hội mới.

568
00:32:30,700 --> 00:32:34,200
Đan Mạch và tất cả các nhà nước Scandinavia, 
vì vấn đề đó, là

569
00:32:34,300 --> 00:32:36,700
các nền dân chủ phát triển mà thích nghi 
với

570
00:32:36,800 --> 00:32:40,400
sự phát triển văn hóa và kinh tế mới vì lợi 
ích chung.

571
00:32:40,500 --> 00:32:44,600
Đó là thứ gì đó mà theo nhiều kiểu, chia 
cách nền dân chủ Scandinavia

572
00:32:44,700 --> 00:32:46,800
khỏi các dạng khác của nền dân chủ.

573
00:32:46,900 --> 00:32:48,500
Và đó là cách mà Đan Mạch...

574
00:32:48,600 --> 00:32:50,000
đi đến Đan Mạch.

575
00:32:53,300 --> 00:32:54,900
[Tiếng nhạc piano]

576
00:32:55,000 --> 00:32:55,500
[Tiếng nhạc piano] Có một lời nhắn mà tôi 
muốn để kết thúc

577
00:32:55,600 --> 00:32:56,300
cái video này.

578
00:32:56,400 --> 00:32:59,700
Cả cái sự phát triển này mà tôi đã miêu tả 
ở đây là thứ mà nhiều sử học

579
00:32:59,800 --> 00:33:03,400
coi là cấu trúc nền móng của một phong trào 
chính trị

580
00:33:03,500 --> 00:33:08,600
gọi là "Dân chủ Xã hội" và Đan Mạch là nơi 
đẻ ra "Dân chủ Xã hội".

581
00:33:08,700 --> 00:33:11,900
và điếu đấy trái ngược với thứ mà rất nhiều 
người tin và đã nghe

582
00:33:12,000 --> 00:33:14,600
bởi vì đảng Dân chủ Xã hội Đức luôn tuyên 
bố là

583
00:33:14,700 --> 00:33:16,700
họ đã phát minh ra Dân chủ Xã hội.

584
00:33:16,800 --> 00:33:20,600
Họ thực ra đang hơi nói dối, lẫn cả bạn và 
chính họ.

585
00:33:20,700 --> 00:33:24,500
Đảng SPD Đức từng được gọi là đảng Xã hội.

586
00:33:24,600 --> 00:33:27,200
Nó lúc đầu là một phong trào chủ nghĩa xã 
hội Mác trong

587
00:33:27,300 --> 00:33:28,600
Phổ thời công nghiệp.

588
00:33:28,700 --> 00:33:31,800
Nó bênh vực cho sự lật đổ của chủ nghĩa tư 
sản và sự thành lập

589
00:33:31,900 --> 00:33:32,800
của chủ nghĩa xã hội.

590
00:33:32,900 --> 00:33:36,500
Vậy thì từ khi nào mà đảng Xã hội Đức trở 
thành đảng Dân chủ Xã hội?

591
00:33:36,600 --> 00:33:39,200
Ờ thì trong thời chế độ Nazi, rất nhiều người

592
00:33:39,300 --> 00:33:42,600
Đức và Áo theo chủ nghĩa xã hội đi đày ở 
Scandinavia.

593
00:33:42,700 --> 00:33:46,000
Đây có cả Willy Brandt, người mà thậm chí 
đã cưới với người Na-uy và

594
00:33:46,100 --> 00:33:49,800
người Áo - Bruno Kreisky, chính là trong 
cái cuộc đi đày này ở

595
00:33:49,900 --> 00:33:54,500
Thụy Điển từ 1933 đến 1945 là nơi dân chủ 
cánh tả Đức [tiếng piano]

596
00:33:54,600 --> 00:33:55,500
được sinh ra.

597
00:33:55,600 --> 00:34:00,200
Ở cuối đệ nhị Thế chiến, đảng Xã hội Đức 
cứ tiếp tục thua cuộc bầu cử,

598
00:34:00,300 --> 00:34:04,000
bênh vực cho chủ nghĩa xã hội. Rồi Brandt 
trở thành lãnh đạo của

599
00:34:04,100 --> 00:34:07,600
đảng bên Đức và Bruno Kreisky trở thành lãnh 
đạo của đảng bên Áo.

600
00:34:07,700 --> 00:34:10,200
Họ thay đổi đảng phái của họ để thu nhập 
một

601
00:34:10,300 --> 00:34:13,500
cái nhìn chính trị và nguyên tắc xã hội giống 
Scandinavia hơn,

602
00:34:13,600 --> 00:34:17,300
đón nhận nền dân chủ và bãi bỏ Mác-xít và 
chủ nghĩa xã hội,

603
00:34:17,400 --> 00:34:22,000
đổi tên họ lại là dân chủ xã hội, nhấn mạnh 
cái phần dân chủ

604
00:34:22,100 --> 00:34:26,100
và kết cục là được bầu làm Thủ Tướng của 
cả hai nước của riêng họ.

605
00:34:26,200 --> 00:34:29,000
Họ rồi thành lập ra dân chủ xã hội quá tốt

606
00:34:29,100 --> 00:34:32,700
những người theo Đức theo dân chủ xã hội 
thoát tội với tuyên bố là họ

607
00:34:32,800 --> 00:34:33,400
đã phát minh ra nó.

608
00:34:33,900 --> 00:34:37,300
Sau sự sụp đổ của chế độ Franco, Willie Brandt, 
người đã làm việc

609
00:34:37,400 --> 00:34:39,500
như là một nhà hoạt động chủ nghĩa xã hội 
ở Barcelona trong

610
00:34:39,600 --> 00:34:42,800
cuộc nội chiến Tây Ban Nha đã giúp Felipe 
González định hình lại

611
00:34:42,900 --> 00:34:46,400
đảng Xã hội Tây Ban Nha thành một đảng Dân 
chủ Xã hội.

612
00:34:46,500 --> 00:34:50,100
trong nhiều kiểu, ý tưởng Đan Mạch này đã 
chiếm phần lớn của

613
00:34:50,200 --> 00:34:55,900
dân chủ cánh tả châu Âu. Từ Đức đến Tây Ban 
Nha, đến Áo, đến Ý.

614
00:34:56,000 --> 00:34:59,300
Nó cũng thất bại ở vài nơi, Neil Kinnock 
đã cố để

615
00:34:59,400 --> 00:35:02,100
thay đổi đảng Lao động Anh thành một đảng 
Dân chủ Xã hội

616
00:35:02,200 --> 00:35:04,200
và thất bại trong quá trình đấy.

617
00:35:04,300 --> 00:35:07,700
Những vẫn có một lí do tốt vì sao tôi muốn 
kết thúc cái video này

618
00:35:07,800 --> 00:35:08,500
trên lời nhắn đó.

619
00:35:08,600 --> 00:35:11,800
Các video của tôi thường miêu tả cả thế kỉ 
dài phát triển lịch sử,

620
00:35:11,900 --> 00:35:14,500
thành ra cái thể chế của hiện đại của chúng 
ta và nhiều

621
00:35:14,600 --> 00:35:17,700
trong các khán giả của tôi có được cái cảm 
nghĩ từ những video này

622
00:35:17,800 --> 00:35:20,500
đó là đây nghĩa là chúng ta là tù nhân của 
lịch sử,

623
00:35:20,600 --> 00:35:24,500
là nó gần như bất khả thi để thay đổi và 
cải cách một cách hiệu quả một

624
00:35:24,600 --> 00:35:28,400
thể chế xã hội hay nhà nước đã thành lập 
xuyên suốt nhiều thế kỉ.

625
00:35:28,500 --> 00:35:31,400
và điếu đó không phải là trường hợp ở đây.

626
00:35:31,700 --> 00:35:36,400
Tôi tin là cái ví dụ này, hơn bất kì thứ 
gì khác, chúng minh cái điểm đó.

627
00:35:36,800 --> 00:35:38,500
BẠN có thể đi đến họ,

628
00:35:39,400 --> 00:35:41,100
câu hỏi chỉ là

629
00:35:41,500 --> 00:35:42,200
bạn có nên?

630
00:35:43,500 --> 00:35:44,900
[Tiếng nhạc piano]

631
00:35:45,000 --> 00:35:47,200
[Tiếng nhạc piano] Trong video tiếp theo, 
ta sẽ bàn luận cái nguồn gốc của

632
00:35:47,300 --> 00:35:50,700
khủng hoảng nợ công Hy Lạp và đặc biệt là 
các cơ cấu chính trị mà

633
00:35:50,800 --> 00:35:52,500
đã làm nó có thể xảy ra ngay từ ban đầu.

634
00:35:52,600 --> 00:35:56,200
Và về cái video bạn vừa coi, tôi phải gửi 
lời cảm ơn đặc biệt tới

635
00:35:56,300 --> 00:36:00,400
youtuber người Mĩ "gascOny" và người Mĩ-Palestine 
"beacebrocess",

636
00:36:00,500 --> 00:36:04,200
và họa sĩ người Inđônêsia "Menshevik Amongus". 
Tháng 11 đã là một

637
00:36:04,300 --> 00:36:08,100
tháng tệ hại, khi mà nhiều thứ đi lệch hướng: 
tôi làm gẫy bảng vẽ tôi,

638
00:36:08,200 --> 00:36:11,900
bị bệnh, và một trong những họa sĩ tôi thuê 
cũng đi vào vấn đề.

639
00:36:12,000 --> 00:36:15,500
Chúng tôi mất gần như ba tuần làm việc và 
dự án này gần như

640
00:36:15,600 --> 00:36:16,200
bị sụp đổ.

641
00:36:16,300 --> 00:36:19,800
Tuy nhiên khi tin lan ra về các vấn đề mà 
chúng tôi đang có,

642
00:36:19,900 --> 00:36:22,800
3 người này đã quyết định là ra mặt và đơn 
giản nói:

643
00:36:22,900 --> 00:36:25,000
"Ê, tôi nghe bạn đang có một thời gian khó 
khăn,

644
00:36:25,100 --> 00:36:28,200
hãy để chúng tôi giúp bạn" và tôi cực kì 
cảm kích là họ đã làm thế,

645
00:36:28,300 --> 00:36:30,200
họ cơ bản là đã cứu vớt dự án này.

646
00:36:30,300 --> 00:36:33,400
Vậy nên làm ơn đi xem thử các kênh của họ, 
tôi sẽ để đường link

647
00:36:33,500 --> 00:36:34,300
đến họ ở phần mô tả.

648
00:36:34,400 --> 00:36:37,500
Nếu bạn muốn ủng hộ kênh này, bạn có thể 
làm thế qua qua Patreon,

649
00:36:37,600 --> 00:36:40,000
hội viên youtube, hay Papal.

650
00:36:40,100 --> 00:36:42,800
Tôi hi vọng sẽ sớm gặp lại tất cả các bạn 
cho video tiếp theo.